ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਤਾ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਲੋੜ ਦਲੇਰ ਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਮਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
Showing posts with label ਸੈਕਸ. Show all posts
Showing posts with label ਸੈਕਸ. Show all posts

Thursday, March 7, 2013

'ਸੈਕੇਂਡ ਸੈਕਸ' ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ 'ਸੀਮੋਨ ਦ ਬਾਓਵਾਰ'

ਭਾਰਤੀ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਲੇਖਿਕਾ ਡਾ. ਪ੍ਰਭਾ ਖੇਤਾਨ ਦੀ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਰੀਵਾਦੀ 'ਸੀਮੋਨ ਦ ਬਾਓਵਾਰ' ਬਾਰੇ ਅਹਿਮ ਲਿਖਤ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਤਰਜ਼ਮਾ ਜਰਮਨੀ ਰਹਿੰਦੇ ਲੇਖਕ ਕੇਹਰ ਸ਼ਰੀਫ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਗੁਲਾਮ ਕਲਮ ਵਲੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਹਿ ਦਿਲੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।-ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਕਰਫਿਊ 

9 ਜਨਵਰੀ 1908 ਨੂੰ ਸੀਮੋਨ ਦ ਬਾਓਵਾਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਇਕ ਮਧਵਰਗੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਹੋਇਆ। ਪਹਿਲੀ ਸੰਤਾਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਦਾ ਭਰਪੂਰ ਪਿਆਰ ਮਿਲਿਆ। ਦੋ ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਭਾਵ 1910 ਵਿਚ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਵਾਸਤੇ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ, ਖੁਬਸੂਰਤ ਛੋਟੀ ਜਹੀ ਭੈਣ ਮਿਲੀ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੀ ਪਾਪੀਤ। 1913 ਵਿਚ ਸੀਮੋਨ ਨੂੰ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਇਕ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਸਤੇ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਮਿਲੀ ਜਾਜਾ, ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰੀ ਸਹੇਲੀ। ਹਰ ਵਾਰ ਗਰਮੀਆਂ ਦੀਆਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਸੀਮੋਨ ਆਪਣੇ ਨਾਨੇ ਦੇ ਘਰ, ਜੋ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਵਿਚ ਬਿਤਾਉਂਦੀ। ਦਸ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਸੀਮੋਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰਜਕ ਵਿਅਕਤਿਤਵ ਪਹਿਚਾਣ ਲਿਆ। ਘੰਟਿਆਂ ਬੱਧੀ ਕਾਲਪਨਿਕ ਸੰਸਾਰ ਜਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵਿਚ ਗੁਆਚੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਇਸ ਲੜਕੀ ਨੇ ਵਿਚਾਰ ਬਣਾ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਲੇਖਕ ਬਣੇਗੀ। ਇਹ ਹੀ ਉਸਦੀ ਤਮੰਨਾ ਹੈ, ਕਿਤਾਬਾਂ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਕਿਤਾਬਾਂ। ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹੋਣਹਾਰ ਧੀ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਾਣ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਂ ਉਸਦੇ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪਾਗਲਪਨ ਤੋਂ ਚਿੰਤਤ। ਮਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੁਖੀ ਹੋਈ, ਇਕ ਦਿਨ ਜਦੋਂ 14 ਸਾਲ ਦੀ ਲੜਕੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮੈਂ ਪ੍ਰਰਥਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ, ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਯਿਸੂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ। 


1925-26 ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੀਮੋਨ ਨੇ ਦਰਸ਼ਨ (ਫਿਲਾਸਫੀ) ਅਤੇ ਹਿਸਾਬ ਵਿਚ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਸਤੇ ਨਿਊਲੀ ਦੀ ਸੈਂਤ ਮਾਰੀ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਵਿਚ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। 1926 ਵਿਚ ਸੌਰਬੋਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਦਿਆਲੇ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਾਹਿਤ ਦਾ ਕੋਰਸ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਹੋਈ। ਮਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸੀ ਕਿ ਸੀਮੋਨ ਸ਼ਾਦੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀ, ਧਾਰਮਿਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਵਾਰਾ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀ ਫਿਰਦੀ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਅਫਸੋਸ ਕਿ ਉਸਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਹੋਣਹਾਰ ਧੀ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਨਾ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ ਅਧਿਆਪਕਾ ਦਾ ਪੇਸ਼ਾ ਅਪਣਾਇਆ। ਪਿਤਾ ਦੀਵਾਲੀਆ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਧੀ ਦੇ ਵਿਆਹ ਵਿਚ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਦਹੇਜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਰੂਪ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ। ਸੀਮੋਨ ਉਨ੍ਹੀਂ ਦਿਨੀ ਆਪਣੇ ਕਜ਼ਿਨ ਜੈਕ ਨਾਲ ਜੋ ਬਹੁਤ ਅਮੀਰ ਘਰ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਸੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦੀ ਸੀ ਪਰ ਜੈਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਦੁਖੀ ਸੀਮੋਨ ਸਮਾਜ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲੈਣ ਲੱਗੀ, ਪਰ ਬਹੁਤਾ ਚਿਰ ਨਹੀਂ। ਮਨ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। 


1927 ਵਿਚ ਸੀਮੋਨ ਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। 1928 ਵਿਚ ਇਕੌਲ ਨਾਰਮਲ ਸੁਪੀਰੀਅਰ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚ ਪੋਸਟ ਗਰੈਜੂਏਸ਼ਨ ਵਾਸਤੇ ਦਾਖਲਾ ਲਿਆ। ਉਹਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲੀ। ਘਰ ਦੀਆਂ ਬੰਦਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਭਰਿਆ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਅਵਾਰਾਗਰਦੀ ਕਰਨਾ, ਭੈਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਕੌਫੀ ਹਾਊਸਾਂ ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬਖਾਨਿਆਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣਾਂ, ਪੀਣ-ਪਿਲਾਉਣ ਦਾ ਦੌਰ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਉਹ ਫੇਰ ਉਚਾਟ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਜੁਟ ਗਈ। ਫੇਰ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਬਣ ਗਈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਉਸਦੇ ਦੋ ਦੋਸਤ ਸਨ ਸਾਰੰਚਨਾਵਾਦ ਦਾ ਸੰਸਾਰ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਜਾਣਕਾਰ ਕਲੋਟ ਲਵੀ ਸਤਰਾਸ ਅਤੇ ਘਟਨਾ ਵਿਗਿਆਨਵਾਦੀ ਮੋਰਿਸ ਮੈਰਲੋਪੌਂਤੀ। ਇਹ ਸਾਲ ਸੀਮੋਨ ਵਾਸਤੇ ਬੜਾ ਹੀ ਦੁਖ ਭਰਿਆ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਸਹੇਲੀ ਜਾਜਾ ਨੇ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਲਈ ਮੈਰਲੋਪੌਂਤੀ ਵੀ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਿਆ। ਸੀਮੋਨ, ਮੌਰਲੋਪੌਂਤੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਜਾਜਾ ਦੀ ਘਾਟ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ, ਪਰ ਮੌਰਲੋਪੌਂਤੀ ਦੇ ਬਦਲੇ ਇਕੌਲ ਨੌਰਮਾਲ ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਜਾਣ-ਪਹਿਚਾਣ ਅਸਤਿਤਵਵਾਦ ਦੇ ਮਸੀਹਾ ਯਾਂ ਪਾਲ ਸਾਰਤਰ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਹੋਣਹਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਨੰਬਰਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ। 21 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਹੀ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿਚ ਪਾਸ ਹੋ ਕੇ ਪਹਿਲਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ ਸੀਮੋਨ, ਸਾਰਤਰ ਦਾ ਇਹ ਦੂਸਰਾ ਜਤਨ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬਣ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਆਪਸੀ ਦੋਸਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਬਦਲਣ ਲੱਗੀ। ਸੀਮੋਨ ਨੂੰ ਸਾਰਤਰ ਚੜ੍ਹਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਕਿਆਸੇ ਆਪਣੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਲੱਗੇ। 

ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਖਾਨਦਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰੰਪਰਾ/ਰਵਾਇਤ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਨਿਸਚਾ ਕੀਤਾ। ਸੀਮੋਨ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਇਕ ਖੋਖਲੀ ਤੇ ਢਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਸੰਸਥਾ ਮੰਨਦੀ ਸੀ। ਸਾਰਤਰ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਨੌਕਰੀ, ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਫਰਾਂਸ ਅੰਦਰ ਜਰੂਰੀ ਸੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਸੀਮੋਨ ਨੇ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਾਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਇਕ ਕਮਰਾ ਕਿਰਾਏ 'ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ। ਪਾਰਟ ਟਾਈਮ ਦਾ ਅਧਿਆਪਨ ਉਸਦੀ ਉਪਜੀਵਕਾ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣਿਆ। ਉਹਨੇ ਲਿਖਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਾਰਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਸਪੇਨ ਪਹੁੰਚੀ। 


ਸੰਨ 1931 ਵਿਚ ਸਾਰਤਰ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਮਾਰਸੇਅ ਦੇ ਇਕ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸਾਰਤਰ ਲੀਹਾਰਵ ਵਿਖੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਜੁਦਾਈ ਦੋਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਦਰਦ ਭਰੀ ਸੀ। ਸਾਰਤਰ ਨੇ ਸੀਮੋਨ ਕੋਲ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਰੱਖਿਆ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਇਕ ਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਸਕਣ। ਸੀਮੋਨ ਆਪਣੀ ਆਸਥਾ 'ਤੇ ਸਥਿਰ ਰਹੀ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਦਾ ਇਹ ਵਿਛੋੜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਡੂੰਘੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਸੀਮੋਨ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇਕੱਲੇਪਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ। ਸੁੰਨੇ ਦਿਨ ਤੜਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਉਸਦੀ ਇਕੱਲਿਆਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਹ ਵੀ ਉਹ ਸਮਝ ਗਈ। ਇਹ ਲੜਾਈ ਉਸਦੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਰੀਰ ਦੀ ਮੰਗ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ? ਉਹਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਫੇਰ ਔਰਤ 'ਤੇ ਜਾਨਵਰ ਵਿਚ ਕੀ ਫਰਕ? ਆਪਣੀ ਊਰਜਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਉਹ ਨਿਯਮਬੱਧ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਲੰਬੀਆਂ ਅਤੇ ਥਕਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੜਾਈਆਂ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। 


1932 ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਤਬਾਦਲਾ ਰੂਔਂ ਦੇ ਇਕ ਸਕੂਲ ਵਿਚ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਾਰਤਰ ਲਹਿਰਾਵ ਵਿਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ, ਪਰ ਹੁਣ ਮਿਲਣ-ਜੁਲਣ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵੱਧ ਸੀ। ਸੀਮੋਨ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਸੀ ਪੋਲਿਸ਼ ਲੜਕੀ ਓਲਗਾ। ਖੁਬਸੂਰਤ, ਤੇਜ-ਤਰਾਰ, ਝਰਨੇ ਵਾਂਗ ਵਹਿੰਦੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਸੀਮੋਨ ਦੀ ਦੋਸਤ ਬਣੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗੀ। ਸਾਰਤਰ ਦਾ ਮਨ ਓਲਗਾ ਦੇ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਉਸਦੇ ਜਵਾਨ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਪਹਿਚਾਣ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਤਿੱਕੜੀ ਸੀਮੋਨ ਲਈ ਅਸਹਿ ਪੀੜਾ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰਤਰ ਨੇ ਸੀਮੋਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਰੱਖੀ ਸੀ ਕਿ ਪ੍ਰੇਮ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਸਥਾਈ ਅਤੇ ਚਿਰ ਸਥਾਈ ਸਾਥਣ ਦਾ। ਇਹ ਛੋਟ ਨਾ ਸਿਰਫ ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਸਤੇ ਰੱਖੀ ਬਲਕਿ ਸੀਮੋਨ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਦ੍ਰਿੜ ਵਿਸ਼ਵਾਸਾਂ ਦੀ ਇਹ ਪੁਜਾਰਿਨ ਪਿਆਰ ਨੂੰ ਮਨ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸਮਝਦੀ ਸੀ, ਸਿਰਫ ਸਰੀਰ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਹ ਦਹਿਕਦੀ ਜਵਾਲਾ ਉਸਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਾਵਲ 'ਸ਼ੀ ਕੇਮ ਟੂ ਸਟੇਅ' ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣੀ। ਓਲਗਾ ਸਾਰਤਰ ਦੇ ਇਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਬੋਸਟ ਨਾਲ ਹੀ ਉਲਝ ਗਈ। ਸਾਰਤਰ ਇਕ ਸਾਲ ਵਾਸਤੇ ਬਰਲਿਨ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਚਲੇ ਗਿਆ। 

ਸੀਮੋਨ ,ਸਾਰਤਰ ਤੇ ਗਵੇਰਾ

ਸੀਮੋਨ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਵਰਤਾਉ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਨਤੀਜੇ ਵਲੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਵੀ ਉਸਦੀਆਂ ਦੋਸਤ ਵੱਧ ਬਣਦੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਦੋਸਤੀ ਕਰਕੇ ਆਪਸੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਆਦਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੁੰਦਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਸੁਣਦੀ ਸੀ ਉਦੋਂ ਉਹਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਸਹੇਲੀ ਜਾਜਾ ਯਾਦ ਆ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਸੇਰੇ ਭਾਈ ਪਰਾਦੇਲ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਪਰੰਤੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਭੈਅ-ਭੀਤ ਜਾਜਾ ਨੂੰ ਮਾਂ૶ਬਾਪ ਦੇ ਡਰ ਕਾਰਨ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨੀ ਪਈ। ਸੀਮੋਨ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਭੂਮਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਜੰਗ ਵਿਰੋਧੀ ਚਰਚਾ ਵੱਧ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥਣਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੀਮੋਨ ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਖਤ ਝਾੜ ਪਈ, ਪਰ ਉਹ ਕਦੋਂ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸੀ? ਸੰਨ 1936 ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਬਦਲੀ ਲੀਸੇ ਮਾਲਿਏਰ ਵਿਚ ਹੋ ਗਈ। ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰਤਰ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਵੀ ਪੈਰਿਸ ਦੇ ਸਕੂਲ ਲੀਸੇ ਪਾਸਤਰ ਵਿਖੇ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਇਕ ਹੀ ਹੋਟਲ ਵਿਚ ਵੱਖੋ ਵੱਖ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ 'ਤੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗੇ। ਘਰ ਨਹੀਂ ਵਸਾਇਆ। ਹੋਟਲ 'ਚ ਰਹਿਣਾ ਤੇ ਬਾਹਰ ਖਾਣਾ। ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਦੇ ਝੰਜਟਾਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁੱਲ ਮੁਕਤ। ਸਾਰਾ ਸਮਾਂ ਲਿਖਣ, ਅਧਿਅਨ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਨ ਲਈ। ਕਾਹਵਾ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਨ 'ਤੇ ਬਹਿਸ । ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਪੈਰਿਸ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ 'ਤੇ ਘੁੰਮਣਾਂ, ਕਦੀਂ ਕਿਤੇ ਅਤੇ ਕਦੀਂ ਕਿਤੇ। ਬੇਫਿਕਰੀ ਤੇ ਮਸਤੀ ਦਾ ਆਲਮ। ਉਹ 1938 ਦਾ ਸਾਲ ਸੀ। ਹਿਟਲਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਦਿਨ-ਪ੍ਰਤੀਦਿਨ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਇਹ ਦੋ ਲਾਲ ਕਮਲ ਤਲਾਬ ਵਿਚ ਮਸਤੀ ਨਾਲ ਤਰ ਰਹੇ ਸਨ। 


ਸੰਨ 1939 ਦਾ ਸਾਲ। ਦੂਜੇ ਮਹਾਂਯੁੱਧ ਦਾ ਐਲਾਨ। 1940 ਦਾ ਸਾਲ। ਫਰਾਂਸ ਦਾ ਪਤਨ। ਨਾਜ਼ੀ ਸੈਨਾ ਪੈਰਿਸ ਦੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਜਨੀਤੀ, ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਵਿਸਫੋਕਟ ਚੋਟ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਤਰ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸਮਝਿਆ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਾਰਤਰ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਅਪਣਾਇਆ। ਇਸ ਸੋਚ ਨਾਲ ਸੀਮੋਨ ਦਾ ਪੂਰਨ ਸਮਰਥਨ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਰਿਸ ਤੋਂ ਭੱਜਣਾ ਪਿਆ। ਉਹ ਇਸ ਵਿਰੋਧੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸੀ। ਸਾਰਤਰ ਨੂੰ ਕੈਦ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਸੀਮੋਨ ਫਲੌਰੇ ਕੌਫੀ ਹਾਉਸ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਲਿਖਿਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਨਾਜ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਹਨੂੰ ਸਕੂਲ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। 1941 ਵਿਚ ਉਸਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਵਲ 'ਸ਼ੀ ਕੇਮ ਟੂ ਸਟੇਅ' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ। 1944 ਵਿਚ ਪੈਰਿਸ ਅਜਾਦ ਹੋਇਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਸੀਮੋਨ ਤੇ ਸਾਰਤਰ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਸਨ। ਅਖੀਰ 1945 ਵਿਚ 'ਲਾ ਤੋ ਮੋਦਾਰਨ' ਨਾਂ ਦੀ ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ। ਸੀਮੋਨ ਦਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਇਕ ਨਾਟਕ 'ਯੂ ਸਲੈਸ ਮਾਊਥ' ਸਟੇਜ 'ਤੇ ਖੇਡਿਆ ਗਿਆ ਪਰ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾਟਕ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ। ਦੂਸਰਾ ਨਾਵਲ 'ਦ ਬਲੱਡ ਆਫ ਅਦਰਸ' ਇਸੇ ਸਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੰਘਰਸ਼ਸ਼ੀਲ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤਿਅੰਤ ਪਰਮਾਣਿਕ ਨਾਵਲ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ। 1946 ਵਿਚ 'ਆਲ ਮੈਨ ਆਰ ਮੋਰਟਲ' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਸਾਰਤਰ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਕਿਸੇ 'ਐਮ' ਨਾਂ ਦੀ ਔਰਤ ਨਾਲ ਸਾਲ ਵਿਚ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਰਿਹਾ ਕਰੇਗਾ। ਸੀਮੋਨ ਸੋਚਦੀ ਹੈ ਇਹ 'ਐਮ' ਕੌਣ ਹੈ। 1947 ਵਿਚ ਉਸਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇਕੋ-ਇਕ ਪੁਸਤਕ 'ਦ ਏਥਿਕਸ ਆਫ ਐਂਬੀਗੁਇਟੀ' ਛਪੀ ਜੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਇਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ। 

ਇਹ 1947 ਦਾ ਸਾਲ ਸੀ ਜਦੋਂ ਸੀਮੋਨ ਵੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਗ੍ਰੰਥ 'ਦ ਸੈਕਿੰਡ ਸੈਕਸ' ਉੱਪਰ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਔਰਤ ਦੀ ਹੋਣੀ ਕੀ ਹੈ? ਉਹ ਗੁਲਾਮ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਕਿਸਨੇ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦੀ ਫਿਰਦੀ ਹਿਰਨੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਬੇੜੀਆਂ ਪਾਈਆਂ ਹਨ? ਇਸ ਸਮੇਂ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਆਏ ਭਾਸ਼ਣ ਲੜੀ ਦੇ ਸੱਦੇ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ। ਨਵਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੇਖਣ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੰਨੀ ਦੂਰ ਜਾਣਾ? ਸ਼ਿਕਾਗੋ ਵਿਚ ਉਹ ਅਮਰੀਕਨ ਨਾਵਲ ਲੇਖਕ ਨੈਲਸਨ ਐਲਗ੍ਰੇਨ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਉਹ ਭਰਪੂਰ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਚਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਸੰਗ ਚਲਿਆ। ਕਦੀਂ ਛੁੱਟੀਆਂ ਵਿਚ ਸੀਮੋਨ ਅਮਰੀਕਾ ਜਾਂਦੀ, ਕਦੀਂ ਨੈਲਸਨ ਪੈਰਿਸ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਐਲਗ੍ਰੇਨ ਨੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਰੱਖਿਆ, ਪਰ ਸੀਮੋਨ ਸਾਰਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧ ਰਹੀ। ਪੈਰਿਸ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲਿਖਣ ਕਾਰਜ ਨਾਲ ਬੇਹੱਦ ਲਗਾਉ। ਪਿਆਰ ਕੁੜੱਤਣ ਵਿਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ ਐਲਗ੍ਰੇਨ ਅਮਰੀਕਾ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਸ! ਕਦੀ-ਕਦਾਈਂ ਖ਼ਤ-ਪੱਤਰ ਤੱਕ ਇਹ ਸਬੰਧ ਸਿਮਟ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 

ਸੀਮੋਨ ਤੇ ਸਾਰਤਰ 

ਸੰਨ 1948 ਵਿਚ 'ਅਮੈਰਿਕਾ : ਡੇ ਬਾਈ ਡੇ' ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ 'ਲਾ ਤੌ ਮੋਦਾਰਨ' ਵਿਚ 'ਸੈਕਿੰਡ ਸੈਕਸ' ਦੇ ਕੁੱਝ ਹਿੱਸੇ ਛਪਦੇ ਹਨ। ਸੀਮੋਨ ਹੁਣ ਪੱਕੇ ਨਿਯਮ ਅਧੀਨ ਸਵੇਰ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਪਣੇ ਲਿਖਣ ਵਾਸਤੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਵਕਤ ਸਾਰਤਰ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਨ ਲੱਗੀ। ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੌਧਿਕ ਮਸੀਹੇ ਨੇ ਔਰਤ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖੀ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਦਿਲਚਸਪੀ ਲਈ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਸਾਰਤਰ ਨੇ ਸੀਮੋਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਡੂੰਘਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਕਈ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬੰਦਿਆਂ ਉੱਪਰ ਇਕਤਰਫਾ ਲਾਏ ਗਏ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਿਆ। 


1949 ਵਿਚ 'ਦ ਸੈਕਿੰਡ ਸੈਕਸ' ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੱਤਰ ਲਿਖੇ। ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਛਪੀ, ਸੀਮੋਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਰੀਵਾਦੀ ਭਾਵ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਸਭਾਵਿਕ ਸਥਿਤੀ ਬਾਰੇ ਜਾਂ ਇੰਝ ਕਹੋ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਸਮਰਥਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝ ਆਉਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਹ ਅੱਧੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਅਮੀਰ-ਗਰੀਬ ਹਰ ਵਰਗ ਤੇ ਹਰ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਔਰਤ ਜਕੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਕੋਈ ਔਰਤ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ। ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਕੁੱਝ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਪਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਨਾਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਗਲਤ-ਫਹਿਮੀ ਸੀ। ਔਰਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਸਮਾਜਵਾਦ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੁਲਝ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੋਵੀਅਤ ਲੇਬਰ ਕੈਂਪ ਵਿਚ ਹੋਏ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਛਪੇ। ਸੀਮੋਨ ਨੇ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਤੀ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਉੱਠੇ। ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਬਾਰੇ ਉਸਨੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਡਾ ਜਾਂ ਪਾਰਟੀ ਸਮੱਸਿਆ 'ਤੇ 'ਦ ਮੈਨਰਡੇਰਿਸ' ਨਾਵਲ ਲਿਖਿਆ। 1951 ਵਿਚ ਐਲਗ੍ਰੇਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਸਤੇ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ। ਸੀਮੋਨ ਅਫਰੀਕਾ ਘੁੰਣ ਗਈ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਕਾਰ ਖਰੀਦੀ। 

1952 ਵਿਚ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਖੱਬੀ ਛਾਤੀ ਵਿਚ ਕੈਂਸਰ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਹੋਇਆ। ਇਕ ਛੋਟਾ ਮਾਸ ਦਾ ਗੋਲ਼ਾ ਕੱਟ ਕੇ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਉਮਰ ਅਤੇ ਮੌਤ ਉਸਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦਾ ਸਬੱਬ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਇਕ ਪ੍ਰੇਮ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿਚ। ਕਲਾਂਦ ਲੈਂਜ਼ਮੈਨ ਉਸਤੋਂ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸੀ। ਸੀਮੋਨ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਲੈਂਜ਼ਮੈਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰਵ੍ਹੇਗੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰਤਰ ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਪ੍ਰੇਮ ਸਬੰਧ ਵੀ ਰਹੇਗਾ। ਉਹ ਸਾਰਤਰ ਨਾਲ ਗਰਮੀਆਂ ਵਿਚ ਹਰ ਵਾਰ ਰੋਮ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। 1954 ਵਿਚ 'ਦ ਮੇਂਡਰਿਕਸ' ਨਾਂ ਦਾ ਨਾਵਲ ਛਪਿਆ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਪੁਰਸਕਾਰ 'ਪਰਿਕਸ ਗੋਂਕਰ' ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। 46 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿਚ ਇਹ ਪੁਰਸਕਾਰ ਸ਼ਾਇਦ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨੂੰ ਹੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਨੀਤੀ, ਅਲਜੀਰੀਆ ਦਾ ਵਿਦਰੋਹ। ਸੀਮੋਨ ਹੁਣ ਸਿੱਧੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਅਖਾੜੇ ਵਿਚ ਸੀ। 'ਪਰਿਨੀਲੇਜ਼' ਨਾਂ ਦਾ ਲੇਖ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਖੁਲ੍ਹਕੇ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਨੀਤੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਾਰਤਰ ਦੇ ਨਾਲ 1955 ਵਿਚ ਹੈਲਸਿੰਕੀ ਵਿਖੇ ਵਿਸ਼ਵ ਅਮਨ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਸਾਰਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਚੀਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ। ਮੌਂਪਾਰਨਸ ਵਿਚ ਪੁਰਸਕਾਰ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਪੈਸਿਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਨਿੱਜੀ ਸਟੂਡੀਉ ਭਾਵ ਇਕ ਕਮਰੇ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਫਲੈਟ ਖਰੀਦਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਅਖੀਰ ਤੱਕ ਰਹੀ। 


1958 ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਡਾਇਰੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ 'ਮੈਮੋਰੀਜ਼ ਆਫ ਡਿਉਟੀਫੁੱਲ ਡਾਟਰ' ਛਪਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਭਾ ਵਿਚ ਦ ਗਾਲ ਦੇ ਫੇਰ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਆਉਣ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬੋਲਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਦ ਗਾਲ ਫੇਰ ਸੱਤਾ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦ ਗਾਲ ਦੀ ਅਲਜੀਰੀਆ ਬਾਰੇ ਨੀਤੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੀਮੋਨ ਤੇ ਸਾਰਤਰ ਦੋਵੇਂ ਸਖਤ ਆਲੋਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਲੈਂਜ਼ਮੈਨ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਬੰਧ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹੋਣਾ ਹੀ ਸੀ। ਲੈਂਜ਼ਮੈਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪਈ ਸੀ। 


1959 ਵਿਚ ਫੇਰ ਅਲਜੀਰੀਆ ਦੇ ਮੁਕਤੀ-ਸੰਗਰਾਮ ਵਿਚ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਪਾਬੰਦੀ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਜਲੂਸ ਵਿਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਰਕਾਰ ਉਸਦੇ ਇਕ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਇੰਟਰਵਿਊ ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਾਸਤਿਕ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੈਥੋਲਿਕ ਧਰਮ ਦਾ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੀ ਹੈ। 


ਇਸ ਸਮੇਂ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ ਇਕ ਕਿਤਾਬ ਛਪਦੀ ਹੈ ਔਰਤ ਦੇ ਜਨਮ-ਨਿਰੋਧਕ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ। ਸੀਮੋਨ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਮੁੱਖ ਬੰਦ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। 1960 ਵਿਚ ਸਾਰਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਊਬਾ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਸਟਰੋ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੁਹੱਬਤ ਅਤੇ ਗਰਮਜੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਦੁਖੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਮੀਲਾ ਬੂਪਾਕਾ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਸੀਮੋਨ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਉਸਦੀ ਆਤਮ ਕਥਾ ਦਾ ਦੂਸਰਾ ਭਾਗ 'ਦ ਪਰਾਈਸ ਆਫ ਲਾਈਫ' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਲੇਖਕਾਂ ਵਲੋਂ ਆਲੋਚਨਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕਣ ਵਾਲੀ ਕਿਤਾਬ। 


ਸੰਨ 1961 ਵਿਚ ਸਾਰਤਰ ਦੇ ਫਲੈਟ ਉੱਤੇ ਬੰਬ ਸੁੱਟੇ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਲਜੀਰੀਆ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਸਨ। ਉਹ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਲੁਕ ਕੇ ਦੂਸਰੀ ਫਲੈਟ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲਗਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਵੀ ਬੰਬ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਫੇਰ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ। ਜਮੀਲਾ ਬੂਪਾਕਾ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਿਤਾਬ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਸੀਮੋਨ ਇਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲਿਖਦੀ ਹੈ। ਸੀਮੋਨ ਨੂੰ ਟੈਲੀਫੋਨ ਰਾਹੀਂ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿਚ ਅਲਜੀਰੀਆ ਨਾਲ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸਰਕਾਰ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੋਵੀਅਤ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਸੱਦੇ 'ਤੇ ਸੀਮੋਨ, ਸਾਰਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਰੂਸ ਪਹੁੰਚੀ। 


1963 ਵਿਚ ਸੀਮੋਨ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਚੈਕੋਸਲਵਾਕੀਆ ਗਈ। ਆਤਮਕਥਾ ਦਾ ਤੀਜਾ ਭਾਗ 'ਦ ਫੋਰਸ ਆਫ ਸਰਕਮਸਟਾਂਸਜ਼' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰੈਸ ਦੀ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਰਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਸਮੇਂ 1964 ਵਿਚ 'ੲ ਵੈਰ੍ਹੀ ਈਜ਼ੀ ਡੈਥ' ਨਾਵਲ ਲਿਖਿਆ। 1966 ਵਿਚ ਫੇਰ ਸਾਰਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਮਹਾਨ ਲੇਖਕਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਾਹਿਤ ਜਾਪਾਨੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਚ ਅਨੁਵਾਦਿਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ 'ਦ ਸੈਕਿੰਡ ਸੈਕਸ' ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਕੀ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਹੋਰ ਇਕ ਨਾਵਲ 'ਬਿਉਟੀਫੁਲ ਇਮੇਜਜ਼' ਛਪਿਆ। 1967 ਵਿਚ ਮੱਧਪੂਰਬ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਬਾਰੇ ਭਾਸ਼ਣ। 


1968 ਵਿਚ ਬਰਟੰਡ ਰਸਲ ਨੇ ਸਾਰਤਰ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਅੰਦਰ ਅਪਰਾਧੀਕਰਣ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਨਿਆਂ ਲਈ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਸੀਮੋਨ ਨੇ ਵੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਸੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਵੀਅਤਨਾਮ ਨੀਤੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਸਾੰਰ ਦੀ ਰਾਇ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ। ਇਸ ਸਾਲ ਉਸਦਾ ਇਕ ਹੋਰ ਨਾਵਲ 'ਦ ਵੂਮੈਨ ਡੈਸਟ੍ਰਾਇਡ' ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਇਸਤੋਂ ਬਾਅਦ 1968 ਦੀ ਮਈ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਸੱਤਾ ਦੀਆਂ ਜੜਾਂ ਨੂੰ ਹਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ। ਸਾਰਤਰ ਹੁਣ ਕਰਮਯੋਗੀ ਸੀ, ਇਸ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਆਗੂ। ਸੀਮੋਨ ਚੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਨੈਸ਼ਨਲ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਕਾਂਸਲਰਲੇਟਿਟਵ ਕਮੇਟੀ ਲਈ 'ਮੈਨ ਆਫ ਲੈਟਰਜ਼' ਦੀ ਮੈਂਬਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ। 


1970 ਵਿਚ 'ਓਲਡ ਏਜ' ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ। ਇਸਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹਕੇ ਆਲੋਚਨਾ ਹੋਈ ਕਿ ਉਹ ਸਠਿਆ ਗਈ ਹੈ, ਪੀੜਤ ਹੈ ਆਦਿ ਆਦਿ। ਪਰ ਸੰਸਾਰ ਸਾਹਿਤ ਵਿਚ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਬਾਰੇ ਇੰਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਸਲੇਸ਼ਣ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ। 


ਹੁਣ ਸੀਮੋਨ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਆਗੂ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਨਵੇਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੇ ਬੋਲ ਰਹੀ ਸੀ। 1971 ਵਿਚ 'ਮੈਨੀਫੇਸਟੋ ਆਫ 343' ਛਪਿਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਫਰਾਂਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਕੀਤੇ ਗਏ ਗਰਭਪਾਤਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ। ਇਸ ਵਿਚ ਸੀਮੋਨ ਦੇ ਵੀ ਦਸਤਖਤ ਸਨ। 1970 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਨਾਰੀ ਮੁਕਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਇਕ ਸਮਾਜ ਸੁਧਾਰਕ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਨ ਰਖਦੀ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਤਬਦੀਲੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਔਰਤਾਂ 'ਤੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਸਦਾ ਜੜ੍ਹੋਂ ਖਾਤਮਾ ਜਰੂਰੀ ਸੀ। ਸਮਾਜਵਾਦ ਨਾਲ ਔਰਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਉਹ ਰੂਸ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਉਦਾਹਰਣ ਵੀ ਦੇਖ ਰਹੀ ਸੀ। ਆਦਮੀ ਬਹੁਤ ਚਲਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਦਮਨ ਕੀਤੇ ਬਗੈਰ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਹੁਣ ਇਸ ਅੱਧੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਦਾਂ, ਜਾਤੀਆਂ, ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦਾ ਵਖਰੇਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਦਬਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਜਾਤੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੰਬੀ ਲੜਾਈ ਲੜਨੀ ਪਵੇਗੀ। 


ਆਤਮ ਕਥਾ ਦਾ ਚੌਥਾ ਭਾਗ 'ਆਲ ਸੈਡ ਐਂਡ ਡੰਨ' 1972 ਵਿਚ ਛਪਦਾ ਹੈ। 1973 ਵਿਚ 'ਲ ਤੌ ਮੋਦਾਰਨ' ਪੱਤ੍ਰਿਕਾ ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਮਰਥਕ ਕਾਲਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ 1974 ਵਿਚ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਤੀ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣੀ ਗਈ। 1978 ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ 'ਤੇ ਦਾਯਾਂ ਐਂਡ ਰਿਬੋਸਕਾ ਨੇ ਇਕ ਫਿਲਮ ਬਣਾਈ। 1979 ਵਿਚ ਜੀਵਨ ਭਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਬੰਧਾ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸੰਗੀ-ਸਾਥੀ ਸਾਰਤਰ ਦੀ ਮੌਤ। ਸਾਰਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਕੁੱਝ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸੇ ' ੲ ਫਅਰਵੈਲ ਟੂ ਸਾਰਤਰ' 1981 ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੀਮੋਨ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ। 1981 ਵਿਚ ਉਸਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਐਲਗ੍ਰੇਨ ਦੀ ਵੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 1983 ਵਿਚ ਸਾਰਤਰ ਵਲੋਂ ਸੀਮੋਨ ਨੂੰ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਜਾਤੀ ਚਿੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁੱਝ ਹੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਚਿੱਠੀਆਂ ਨੂੰ ਛਪਵਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਸੰਪਾਦਨ ਸੀਮੋਨ ਨੇ ਆਪ ਕੀਤਾ। 1985 ਵਿਚ ਓਲਗਾ ਅਤੇ ਬੋਸਟ ਦੋ ਹੋਰ ਨੇੜਲੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। 


ਇਕ ਇਕ ਕਰਕੇ ਸੰਗੀ ਸਾਥੀ ਹੁਣ ਵਿਦਾ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੀਮੋਨ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਦਿਸ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਾਰਤਰ ਦੀ ਮੌਤ, ਨੇੜਲੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦਾ ਜਾਣਾ। ਆਖਰੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਉਹ ਇਕੱਲੀ ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕ ਇਕ ਪਲ ਕੰਮ ਵਿਚ ਜੁਟੀ ਰਹੀ। ਆਪਣੀ ਇਕ ਇੰਟਰਵਿਊ ਵਿਚ ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ : 'ਮੈਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਚਾਹਿਆ, ਉਸਦਾ ਪੱਲਾ ਫੜਿਆ, ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿਰਫ ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ ਮਿਲੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਜੋ ਕੁੱਝ ਵੀ ਅੱਜ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਲਿਖਣ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਮੇਰਾ ਜੀਵਨ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮੌਤ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਪਈ ਹੈ।'ਫੇਰ 14 ਅਪਰੈਲ 1986 ਨੂੰ ਇਹ ਲੇਖਿਕਾ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 


ਲੇਖਿਕਾ--ਡਾ: ਪ੍ਰਭਾ ਖੇਤਾਨ 

ਪੰਜਾਬੀ ਤਰਜ਼ਮਾ-ਕੇਹਰ ਸ਼ਰੀਫ਼

Thursday, August 16, 2012

ਤਲਾਕ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ..?

ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਫਲਾਬੇਅਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ 95 ਫੀਸਦੀ ਵਿਆਹੇ ਜੋੜੇ ਬੇਵਫਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਵਿਆਹੇ ਜੋੜੇ ਬੇਵਫਾਈ ਨਹੀਂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਉੱਥੇ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਨਮੋਸ਼ੀ ਦਾ ਡਰ, ਆਰਥਿਕ ਅਸੁਰੱਖਿਆ, ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿਰਜਿਆ ਕਲਪਿਤ ਭੈਅ ਆਦਿ। ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਤਾਲਸਤਾਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲੈੱਟ ‘ਕਰੂਜ਼ਰ ਸੋਨਾਟਾ’ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਦਾ ਬਾਖੂਬੀ ਪਰਦਾਚਾਕ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੰਪੱਤੀ ਅਤੇ ‘ਯੌਨ ਪ੍ਰੇਮ’ ਅਧਾਰਤ ਇਹਨਾਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਨੈਤਿਕਤਾ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਪਾਖੰਡ ਤੋਂ ਪਰਦਾ ਲਾਹ ਕੇ, ਇਹਨਾਂ ਵਿਆਹ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸੜਾਂਦ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਲੈ ਆਂਦਾ ਹੈ,ਕਿ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਅਜੇਹੇ ਸਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਘਿਣ ਆਉਣ ਲਗਦੀ ਹੈ।

ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਰਾਈਮ ਬਿਉਰੋ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਛਲੇ ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਦਹਾਕੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹੇ ਜੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਦੇ ਰੁਝਾਨ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਅਦਾਲਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਾਲ ਤਲਾਕ ਦੇ 9000 ਕੇਸ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹੁਨ, ਜੋ ਕਿ 1990ਵਿਆਂ ਵਿੱਚ 1000 ਸਨ ਅਤੇ 1960ਵਿਆਂ ‘ਚ ਮਹਿਜ਼ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਕੇਸ ਹੀ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਹੀ 1990 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਲਾਕ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10 ਗੁਣਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਚੇਨਈ ਅਤੇ ਕੋਲਕਾਤਾ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਲਾਨਾ 200% ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕੇਰਲਾ ਵਿੱਚ 300% ਜਦ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਵਿੱਚ 150% ਦੀ ਸਲਾਨਾ ਦਰ ਨਾਲ਼ ਤਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਸਿਰਫ਼ ਮਹਾਂਨਗਰਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਕਸਬਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਧ ਰਹੇ ਤਲਾਕਾਂ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਨਾਲ਼ ਨਿਪਟਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪੰਜ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਦਾਲਤਾਂ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਧੀਕ ਸੈਸ਼ਨ ਜੱਜ ਹੋਵੇਗਾ, ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕਾਂ ਦੇ ਜਿਸ ਵਰਤਾਰੇ ਨੇ 1990ਵਿਆਂ ਤੋਂ ਜ਼ੋਰ ਫੜਿਆ ਹੈ ਇਹ ਅੱਜ ਕਿਧਰੇ ਘੱਟ ਕਿਧਰੇ ਵੱਧ ਸੰਸਾਰ ਵਿਆਪੀ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ। ਵਿਕਸਿਤ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਹਾਲਤ ਇਹ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਹੀ ਤੌਬਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਲਗਭਗ ਸਾਰੇ ਹੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਜਨਮ ਦਰ ਨੈਗੇਟਿਵ ਹੈ। ਵਿਕਸਿਤ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਰਜ਼ ‘ਤੇ ਹੀ ਤੀਸਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਪੱਛੜੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮਹਾਂਨਗਰਾਂ ‘ਚ ਵੀ ਨੌਜਵਾਨ ਜੋੜੇ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਹੀ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਮਹਾਂਨਗਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਬੱਚੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਫਾਲਤੂ ਦਾ ਝੰਜਟ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬੇਮੁੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾ ਨਿਭੀ ਤਾਂ ਤਲਾਕ ਲੈਣ ਲਈ ਕੋਰਟਾਂ ‘ਚ ਧੱਕੇ ਖਾਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਾਰੇ ਖਲਜਗਣ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦਾ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਕੱਢਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਿਨਾਂ ਵਿਆਹ ਦੇ ਹੀ ਇਕੱਠੇ ਰਿਹਾ ਜਾਵੇ। ਵਿਆਹ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਜ਼ਰੂਰਤ ਉੱਪਰ ਹੀ ਸਵਾਲ ਉਠਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵੀ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰ ‘ਦੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ’ ਵਿੱਚ ਛਪੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਕਾਰਣਾਂ ਬਾਰੇ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਮਾਜ ਵਿਗਿਆਨੀ ਸਤੁਤੀ ਦਾਸ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ”ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਇਸਤਰੀਆਂ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਕਮਾਈ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਵਿਆਹ ‘ਚ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਸਬੰਧ ਤੋੜ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ….। ਆਰਥਿਕ ਸਸ਼ਕਤੀਕਰਨ (empowerment) ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਇਸਤਰੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਪਿਤਾ-ਪਤੀ-ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਤਿੱਕੜੀ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਸਨ”। ਇਸੇ ਲੇਖ ਦੀ ਲੇਖਿਕਾ ਨੀਤਾ ਲਾਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ”ਵਿਆਹ ਸਲਾਹਕਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਲਾਕ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੋ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ—ਕੁਜੋੜ ਅਤੇ ਵਿਭਚਾਰ”।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਧ ਰਹੇ ਤਲਾਕਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾਈ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਅੰਸ਼ਕ। ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ ਮਸਲੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੱਕ ਜਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਭਾਰਤ ਜਿਹੇ ਪੱਛੜੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਅਜੇ ਵੀ ਜਗੀਰੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਹੈ, ਨੌਜਵਾਨ ਲੜਕੇ-ਲੜਕੀਆਂ ਆਪਣਾ ਮਨਪਸੰਦ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਚੁਣਨ ਦੇ ਹੱਕ ਤੋਂ ਵੀ ਵਾਂਝੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਿਆਰ ਵਿਆਹਾਂ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਵਧਿਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰ ਅਜੇ ਵੀ ਅਜੇਹੇ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਆਟੇ ‘ਚ ਲੂਣ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਹੈ। ਵਿਆਹ ਇੱਥੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਡੇਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤੈਅ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਣਜਾਣ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਲਈ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਰੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕੁੱਝ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਰੀਤ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਕੁ ਫਰਕ ਪਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲੜਕਾ ਲੜਕੀ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕੁਝ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਖਣਾ-ਦਿਖਾਉਣਾ ਵੀ ਬੇਹੱਦ ਘਟੀਆ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਗੌਰਵ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਹੈ। ਲੜਕੇ ਵਾਲ਼ੇ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਸਜਾ ਧਜਾ ਕੇ ਲੜਕੇ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੜਕੇ ਦੁਆਰਾ ਵਾਸਨਾ ਭਰਭੂਰ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਲੜਕੀ ਦੇ ਜਿਸਮ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਲੜਕੀ ਦਾ ‘ਸੁਹੱਪਣ’ ਲੜਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਕੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆ ਜਾਵੇ, ਦਹੇਜ ਵੀ ਤੈਅ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਰੂਪੀ ਸੌਦਾ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਜੋੜ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕਰ ਤਲਾਕ ਕਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੜਕੀਆਂ ਦੇ ਪੜ੍ਹ ਲਿਖ ਜਾਣ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਤਮ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਜਾਣ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਇਹ ਕੁਜੋੜ ਟੁੱਟ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਸਾਰਥਕ ਗੱਲ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜਗੀਰੂ ਯੁੱਗ ਧਰਮ ਕੇਂਦਰਤ ਯੁੱਗ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਸਭ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ‘ਤੇ ਰਾਜੇ ਰਜਵਾੜਿਆਂ, ਧਰਮ, ਧਰਮ ਗੁਰੂਆਂ (ਜੋ ਕਈ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਗੀਰਦਾਰ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ) ਦਾ ਮੁਕੰਮਲ ਗਲਬਾ ਸੀ। ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਸੰਪੱਤੀਵਾਨ ਲਈ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣਾ ਸਿਰਫ ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜਾਇਦਾਦ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ੇ। ਇਹਨਾਂ ਘਰਾਂ ‘ਚ ਜਾਇਦਾਦ ਦੇ ਜਾਇਜ਼ ਵਾਰਿਸ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਕੋਈ ਹੈਸੀਅਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਗੀਰਦਾਰ ਤਾਕਤ ਦੇ ਦਮ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਦੇ ਉਦੇ ਨਾਲ਼ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਉਦੇ ਹੋਇਆ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਮਨ-ਪਸੰਦ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਦੀ ਚੋਣ ਲਈ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋਈਆਂ। ਸਮÎਾਂ ਪਾਕੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀ-ਪੁਰਸ਼ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਤੀਸਰੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਦਖਲ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਗਿਆ। ਵਿਆਹ ਸਬੰਧ ਹੁਣ ਸਿਰਫ ਇਸਤਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਪਸੰਦ-ਨਾਪਸੰਦ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਵਿਕਸਿਤ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਜਾਂ ਵਡੇਰਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਤੈਅਸ਼ੁਦਾ (Aranged) ਵਿਆਹ ਦੀ ਕਲਪਣਾ ਤੱਕ ਕਰ ਸਕਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਪਰ ਭਾਰਤ ਜੇਹੇ ਪਿਛੜੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਜਗੀਰੂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜ਼ੋਰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ, ਭਾਵ ਅਖੌਤੀ ਪਿਆਰ ਵਿਆਹ ਵੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਰਹੇ। ਅਜੇਹੇ ਵਿਆਹਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤਲਾਕ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੇ। ਕਾਰਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂੰਜੀ ਨੇ ਸਮੁੱਚੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਬੰਧਾਂ ਉੱਪਰ ਆਪਣਾ ਗਲਬਾ ਕਾਇਮ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਆਹ ਸਬੰਧ ਉਤਪਾਦਨ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਦੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਪੂੰਜੀ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੌਦੇਬਾਜ਼ੀ, ਇੱਕ ਵਣਜ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪੂੰਜੀਆਂ ਦਰਮਿਆਨ ‘ਜੁਆਇੰਟ ਵੈਂਚਰ’ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਜਰਮਨ ਫਿਲਾਸਫਰ ਫਰੈਡਰਿਕ ਏਂਗਲਜ਼ ਜਗੀਰੂ ਸਮਾਜਾਂ ਦੇ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਪਾਂਤਰਣ ਵਜੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਬਦਲਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ”ਸਰਮਾਏਦਾਰ ਅਧਾਰ ਉੱਤੇ ਸਨਅਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨੇ ਕਿਰਤੀ ਜਨਤਾ ਦੀ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਦੁਰਦਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਾਰਲਾਇਲ ਦੇ ਵਾਕੰਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਨਕਦ ਅਦਾਇਗੀ ਸਦਾ ਵਧੇਰੇ ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਸੰਬੰਧ ਬਣਦੀ ਗਈ। ਵਰ੍ਹੇ ਦੇ ਵਰ੍ਹੇ ਜੁਰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਦੀ ਗਈ। ਪਹਿਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਗੀਰੂ ਐਬ ਦਿਨ-ਦਿਹਾੜੇ ਛਾਤੀ ਤਾਣ ਕੇ ਚਲਦੇ ਸਨ ; ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਨਾ ਹੋਇਆ ਪਰ ਉਹ ਪਿਛੋਕੜ ਵਿੱਚ ਧਕ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਬੁਰਜੂਆ ਐਬ ਜਿਹੜੇ ਹੁਣ ਤੱਕ ਚੋਰੀ ਚੋਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਖੁੱਲ੍ਹਮ-ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਫੁੱਲਤ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਵਪਾਰ ਸਦਾ ਵਧੇਰੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਨਕਲਾਬੀ ਲੋਕੋਕਤੀ ਦੀ ”ਭਰਾਤਰੀਅਤਾ” ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੇ ਘੋਲ ਵਿੱਚ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਜਬਰ ਤੇ ਦਾਬੇ ਦੀ ਥਾਂ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨੇ ਲੈ ਲਈ। ਪਹਿਲੀ ਸਮਾਜੀ ਅਰ ਵਜੋਂ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਥਾਂ ਸੋਨੇ ਲੈ ਲਈ। ਨਵੀਂ ਵਿਆਹੁਤਾ ਨਾਲ਼ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਬਿਤਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕ ਜਗੀਰੂ ਰਾਠਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਬੁਰਜੂਆ ਕਾਰਖ਼ਾਨੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਚਕਲੇਬਾਜ਼ੀ ਪਹਿਲਾਂ ਅਣਸੁਣੀ ਹਦ ਤੱਕ ਵਧ ਗਈ। ਵਿਆਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰੰਡੀਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਆ ਰੂਪ, ਇਹਦੇ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਇਹਦੇ ਵਿੱਚ ਵਿਭਚਾਰ ਦੀ ਭਰਪੂਰ ਫ਼ਸਲ ਦਾ ਵਾਧਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।” ਅੱਜ ਦੇ ਪੰਜੀਵਾਦੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਸਤਰੀ-ਪੁਰਸ਼ ਇਸ ਲਈ ਵਿਆਹ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਬੱਝਦੇ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਗਹਿਰੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਨਿਰੋਲ ਇੰਦਰੀਆਵੀ ਭੋਗ ਅਤੇ ਪੂੰਜੀ ‘ਚ ਵਾਧਾ ਵਿਆਹ ਦੇ ਅਧਾਰ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਆਹ ਸਮਾਜਿਕ ਰੂਪ ‘ਚ ਪ੍ਰਾਵਨਤ ਵੇਸਵਾਗਮਨੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ ਅਤੇ ਵਿਭਚਾਰ ਦੇ ਅੱਡੇ ਹਨ। ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਨਾਵਲਕਾਰ ਫਲਾਬੇਅਰ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ 95 ਫੀਸਦੀ ਵਿਆਹੇ ਜੋੜੇ ਬੇਵਫਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਵਿਆਹੇ ਜੋੜੇ ਬੇਵਫਾਈ ਨਹੀਂ ਵੀ ਕਰਦੇ ਉੱਥੇ ਵੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਹੋਰ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਮਾਜਿਕ ਨਮੋਸ਼ੀ ਦਾ ਡਰ, ਆਰਥਿਕ ਅਸੁਰੱਖਿਆ, ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਿਰਜਿਆ ਕਲਪਿਤ ਭੈਅ ਆਦਿ। ਰੂਸੀ ਲੇਖਕ ਤਾਲਸਤਾਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਵਲੈੱਟ ‘ਕਰੂਜ਼ਰ ਸੋਨਾਟਾ’ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹਾਂ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਦਾ ਬਾਖੂਬੀ ਪਰਦਾਚਾਕ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਸੰਪੱਤੀ ਅਤੇ ‘ਯੌਨ ਪ੍ਰੇਮ’ ਅਧਾਰਤ ਇਹਨਾਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਨੈਤਿਕਤਾ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਪਾਖੰਡ ਤੋਂ ਪਰਦਾ ਲਾਹ ਕੇ, ਇਹਨਾਂ ਵਿਆਹ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਸੜਾਂਦ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਲੈ ਆਂਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਅਜੇਹੇ ਸਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਘਿਣ ਆਉਣ ਲਗਦੀ ਹੈ।

ਅੱਜ ਦੇ ਵਿਆਹ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਕਦਰ ਨਿਘਾਰ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਇਹ ਹਾਲੀਵੁੱਡ ਦੀਆਂ ਕਈ ਅਭਿਨੇਤਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਕਰੋੜਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੋਟੀਆਂ ਰਕਮਾਂ ਬਦਲੇ ਕੀਤੀਆਂ ‘ਕੰਟਰੈਕਟ ਮੈਰਿਜ’ (ਠੇਕੇ ‘ਤੇ ਵਿਆਹ) ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਅਕਸਰ ਅਖਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਛਪਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਮੋਟਾ ਦਹੇਜ ਦਿੱਤੇ ਬਿਨਾਂ ਲੜਕੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਨਾਮੁਮਕਿਨ ਹੈ। ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿਆਹ ਸਬੰਧੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਭਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲੜਕੇ-ਲੜਕੀਆਂ ਖੁਦ ਨੂੰ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕਾਊ ‘ਮਾਲ’ ਦੀ ਤਰਾਂ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਦੇ ਹਨ। ਅਜੇਹੀ ਚਰਚਾ ਅਕਸਰ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੜ੍ਹ ਲਿਖਕੇ ਵੱਡੀ ਡਿਗਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਨਾਲ਼ ਲੜਕੇ ਜਾਂ ਲੜਕੀ ਦੀ ਵਿਆਹ ਮੰਡੀ ਵਿੱਚ ‘ਮਾਰਕੀਟ ਵੈਲਿਯੂ’ (ਮੰਡੀ ਮੁੱਲ) ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ‘ਮਾਰਕੀਟ ਵੈਲਯੂ’ ਜੇਹੇ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਥਾਂ ਮਾਣ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਜੇਕਰ ਅੱਜ ਤੇਜੀ ਨਾਲ਼ ਟੁੱਟ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦੇ ਉੱਥੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਧੂਹ ਘੜੀਸ ਚੱਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਾਂ ਅਜੇਹੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਟੁੱਟ ਹੀ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਬਸ ਦਿਖਾਵੇ ਵੱਜੋਂ ਹੀ ਇਹ ਬਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਇਸਤਰੀ-ਪੁਰਸ਼ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਪੂਰਕ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਸਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਧੂਰੇ। ਇਸਤਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧ ਮਨੁੱਖੀ ਨਸਲ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਤੋਰਨ ਦਾ ਜ਼ਰੀਆ ਹਨ। ਇਸਤਰੀ-ਪੁਰਸ਼ ਦਰਮਿਆਨਪ੍ਰੇਮ ਦੋ ਇਨਸਾਨਾਂ ਲਈ ਅਥਾਹ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਨੰਦ ਦਾ ਸੋਮਾ, ਨੈਕਿਤ-ਚਰਿੱਤਰਕ ਉੱਚਤਾ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਪਰ ਪੂੰਜੀ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਨਿਹਾਇਤ ਹੀ ਮਾਨਵੀ ਸੁੱਖ-ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਖੋਹ ਲਏ ਹਨ। ਦਰਅਸਲ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸੰਪੱਤੀ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾ ਪ੍ਰੇਮ ਉਪਜ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਸੰਪੱਤੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦਾ ਖਾਤਮਾ ਇਸਤਰੀ ਪੁਰਸ਼ ਦਰਮਿਆਨ ਸੱਚਾ ਪ੍ਰੇਮ ਉਪਜਣ ਦੀ ਪੂਰਵ ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਵਿੱਚ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੇ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਜੂਲੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅਧਾਰ ‘ਤੇ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਸਮਾਜਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਆਪਸੀ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਅਕਤੂਬਰ 1917 ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਵਾਦੀ ਇਨਕਲਾਬ ਹੋਇਆ। ਇਨਕਲਾਬ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੂਰੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਕਾਇਆਪਲਟ ਹੋਈ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਲੁੱਟ ਜਬਰ ਤੋਂ ਤਾਂ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਸਗੋਂ ਵੇਸ਼ਵਾਗਮਨੀ, ਸ਼ਰਾਬਖੋਰੀ ਜਿਹੀਆਂ ਅਨੇਕਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਵੀ ਜੜ੍ਹੋਂ ਖਤਮ ਹੋਈਆਂ। ਉੱਥੇ ਵਿਆਹ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵਾਪਰੀਆਂ। ਅਮਰੀਕੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਡਾਈਸਨ ਕਾਰਟਰ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਪਾਪ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨ’ ਸੋਵੀਅਤ ਯੂਨੀਅਨ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਸਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅਗਾਂਵਧੂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪੂੰਜੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸਮਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਨੈਤਿਕ ਅਧਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਸਮਾਜਵਾਦ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਬਾਤ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਡਾਈਸਨ ਕਾਰਟਰ ਲਿਖਦੇ ਹਨ : ”18ਦਸੰਬਰ 1917 ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਦੋ ਅਜੇਹੇ ਕਾਨੂੰਨ ਪਾਸ ਕੀਤੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹਾਹਾਕਾਰ ਮੱਚ ਗਈ। ਇਹ ਕਾਨੂੰਨ ਸਨ : ਪਹਿਲਾ, ਸਿਵਿਲ ਮੈਰਿਜਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਰਜਿਸ਼ਟਰੇਸ਼ਨ, ਵਿਆਹਾਂ ਅਤੇ ਮੌਤ ਸਬੰਧੀ ਕਾਨੂੰਨ, ਦੂਜਾ, ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਤਲਾਕ ਸਬੰਧੀ ਕਾਨੂੰਨ।

….ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣਾਉਣਾ ਸੀ।…..ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਸ਼ੁਰੂ-ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਸਬੰਧੀ ਨਿਯਮ ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਸਨ : ਵਿਆਹੇ ਜੋੜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪੱਖ ਰਜਿਸਟਰੇਸ਼ਨ ਦਫ਼ਤਰ ਦੁਆਰਾ ਦੂਸਰੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਦੇ ਦੇਵੇ ਕਿ ਵਿਆਹ ਸਬੰਧ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਬੱਸ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਦੇਖਭਾਲ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਓਨਾ ਹੀ ਖਰਚ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿੰਨਾ ਕਿਸੇ ਨਾਟਕਘਰ ‘ਚ ਜਾਣ ਲਈ ਟਿਕਟ ਵਿੱਚ। ਪ੍ਰੇਮ ਅਧਾਰਤ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ੇ ਵਿਆਹ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਲਈ ਤਲਾਕ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ ਸੋਵੀਅਤ ਕਨੂੰਨ ਸਾਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰਕ ਨੂੰ ਸਿਖਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਹੀ ਵਿਆਹ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਅਧਾਰ ਐਲਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਭ ਔਕੜਾਂ ਨੂੰ ਰਾਹ ‘ਚੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਤਲਾਕ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਕਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਔਕੜਾਂ ਸਨ ਉਹ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਤਰਕ ਹੇਠ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਸੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਵਿਆਹ ਸਬੰਧਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਜਦੋਂ ਇਸਤਰੀ-ਪੁਰਸ਼ ਯੌਨ ਸਬੰਧਾਂ ‘ਚ ਬੱਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਆਹ ਸਬੰਧ ਪ੍ਰੇਮ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਨੈਤਿਕ ਯੌਨ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭੱਦੇ ਰੂਪ ਵਿਭਚਾਰ ਅਤੇ ਵੇਸ਼ਵਾਗਮਨੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕਹਿਣ ਦਾ ਭਾਵ ਇਹ ਕਿ ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ-ਰਹਿਤ ਵਿਆਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ-ਭਾਵ ਅਨੈਤਿਕ ਵਿਆਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ-ਦਾ ਉਪਾਅ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਜ਼ਾਰਸ਼ਾਹੀ ਜ਼ਮਾਨੇ ਦੀ ਹੀ ਵਸੀਅਤ ਇਹ ਅਨੈਤਿਕ ਵਿਆਹ ਸਨ। ਬੇਰੋਕ ਤਲਾਕ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਬੇਰੋਕ ਤਲਾਕ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਅਧਾਰਿਤ ਵਿਆਹ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ।…ਪਿਛਲੇ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ (ਭਾਵ 1940ਵਿਆਂ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ-ਸੁਖਦੇਵ)ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਦੀ ਦਰ ਬਹੁਤ ਤੇਜੀ ਨਾਲ਼ ਘਟੀ ਹੈ।….ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਤਲਾਕ ਦੇ ਹਾਮੀਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਓਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜਿੰਨੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਪ੍ਰਥਾ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਫੜੀ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਕਾਰਨ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਮਾਜਿਕ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦਾ ਬਲ ਹੈ। ਇਸ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦਾ ਲੱਛਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਿਆਹ ਕਰਾਉਣ ਨੂੰ ਦੌੜਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੀ ਖੀਰ ਖੋਟੀ ਸੁਣਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਨੈਤਿਕਤਾ ‘ਤੇ ਉੱਥੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਸੱਚੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ੋਰ ਇਸ ਸਰੀਰਕ ਮਾਨਸਿਕ ਤੱਥ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਉੱਚਤਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯੌਨ-ਸੰਬੰਧ ”ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦੋ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਲਈ” ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਬੰਧ ਪ੍ਰਸਪਰ ਪ੍ਰੇਮ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸ਼ਾਦੀ-ਸ਼ੁਦਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣੇ ਨਿਖਾਰ ਉੱਪਰ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ-ਤਦ ਹੋਰ ਵੀ ਜਦੋਂ ਘਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ਼ ਗੁਲਜ਼ਾਰ ਹੋਵੇ।…ਵਿਆਹ ਸੋਵੀਅਤ ਰੂਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਨੀਂਹ ਉੱਪਰ ਬੜੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ਼ ਅਧਾਰਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।”

ਇਸਤਰੀ-ਪੁਰਸ਼ ਸਬੰਧਾਂ ਸਮੇਤ ਅੱਜ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਬੰਧਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰੇਮ, ਸਤਿਕਾਰ, ਭਰੋਸੇ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਹੋਣ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨਿੱਜੀ ਸੰਪੱਤੀ ਅਧਾਰਿਤ, ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੀ ਹਵਸ ਦੇ ਇਰਦ ਗਿਰਦ ਘੁੰਮਦਾ ਇਹ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਢਾਂਚਾ ਹੈ। ਇਸ ਢਾਂਚੇ ਨੇ ਇਨਸਾਨ ਤੋਂ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਖੋਹਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂਪੁਣੇ ਦੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਸਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਗੋਰਵਮਈ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੂੰਜੀਵਾਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦਾ ਫਸਤਾ ਵੱਢਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਆਓ ਪੂੰਜੀਵਾਦ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਨੀ ਸਿੱਖੀਏ ਸਿਰਫ ਆਰਥਿਕ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਲੁੱਟ ਜ਼ਬਰ ਕਾਰਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ੇ ਇਸਦੇ ਅਤਿ ਘਿਨੌਣੇ ਰੂਪਾਂ ਕਰਕੇ ਵੀ। ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਸ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰੀਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਬੇਹਤਰ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਬੰਧ ਕਾਇਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਲੇਖਕ-ਸੁਖਦੇਵ 
ਲੇਖ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰਸਾਲੇ 'ਲਲਕਾਰ ' ਤੋਂ ਕਾਪੀ-ਪੇਸਟ

Tuesday, April 24, 2012

ਅਮਰੀਕਾ 'ਚ ਵਧਦੀ ਗੈਰ-ਕਨੂੰਨੀ ਦੇਹ ਵਪਾਰ ਸਨਅਤ

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋ ਕਿ ਗੈਰ ਕਨੂੰਨੀ ਦੇਹ ਵਪਾਰ ਦੇ ਅੱਡੇ ਸਿਰਫ਼ ਨੇਪਾਲ ਜਾਂ ਥਾਈਲੈਂਡ ਵਰਗੇ ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਕੁੜੀ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਤੁਹਾਡੀ ਸਲਾਹ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਰਾਇਨਾ ਅਰਥਾਤ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਦਿਨ ਲਈ ਹਾਰਦਿਕ ਵਧਾਈ। ਹੁਣੇ ਜਿਹੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ 16ਵਾਂ ਬਸੰਤ ਵੇਖਿਆ ਹੈ। ਬਰਾਇਨਾ ਨੇ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਡਰ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਸ ਦੇ ਅਸਲੀ ਨਾਮ ਦਾ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਵਕੀਲ ਬਣਨ ਦਾ ਉਸ ਦਾ ਸੁਫ਼ਨਾ ਟੁੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਬਰਾਇਨਾ ਨਿਊਯਾਰਕ ਵਿੱਚ ਪਲੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਲਿਖਣ ਦਾ ਸ਼ੌਂਕ ਹੈ। 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਮ ਬਰਾਈਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੋਸਤਾਂ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਘਰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤੋਂ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਣ ਦਾ ਡਰ ਸੀ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬਰਾਈਨਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਵੇ
ਰ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਬਰਾਈਨਾ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਬਦਲ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਉੱਥੋਂ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਏਂ।' ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਖ਼ਸ ਦਲਾਲ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਕਮਰੇ 'ਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਰਾਇਨਾ ਉਸ ਵਕਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਦਲਾਲ ਕਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁੱਟਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਦੇ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ।ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਲਾਲ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਦੇਹ ਵਪਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਬੈਕਪੇਜ ਡਾਟ ਕਾਮ 'ਤੇ ਬਰਾਇਨਾ ਦਾ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਬਰਾਇਨਾ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਦਲਾਲ ਦੀ ਅੱਧੀ ਕਮਾਈ ਬੈਕਪੇਜ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਏਆਈਐਮ ਸਮੂਹ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਵੇਸਵਾਵਿਰਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ 70 ਫੀਸਦੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਬੈਕਪੇਜ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਵੈ-ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਇਸ ਪੇਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਬੈਕਪੇਜ ਪੁਲੀਸ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਉਸ ਦੀ ਸਾਈਟ 'ਤੇ ਨਾ ਜਾਣ, ਪਰ ਬਰਾਈਨਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਿਆ।

ਬੈਕਪੇਜ ਦਾ ਮਾਲਿਕਾਨਾ ਹੱਕ ਵਿਲੇਜ ਵਾਇਸ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸਿਖਰਲੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੰਪਨੀ ਗੋਲਡਮੈਨ ਸ਼ੈਸ਼ ਤੇ ਟਰਾਈਮਰਾਨ ਕੈਪੀਟਲ ਪਾਰਟਨਰਸ ਤੇ ਅਲਟਾ ਕਮਿਊਨਿਕੇਸ਼ਨਜ਼ ਵਰਗੀ ਕੁਝ ਛੋਟੀ ਵਿੱਤੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਹੈ। ਖੋਜ ਕਰਨ 'ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪ
ਨੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨੇ ਵਿਲੇਜ ਵਾਇਸ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਬੋਰਡ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੈਠਕ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬੈਕਪੇਜ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਸੰਬੰਧੀ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਹੁਣੇ ਜਿਹੇ ਹੀ ਮੈਂ ਜਦੋਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਈ ਬਹਾਨੇ ਦੱਸੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਦਮ ਪਿੱਛੇ ਖਿੱਚਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।

ਬਰਾਈਨਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਨਿਊਯਾਰਕ ਦੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਕੇਂਦਰ 'ਗੇਟਵੇਜ' ਵਿੱਚ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਹ-ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਧੱਕੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉੱਤਰ ਨਿਊਯਾਰਕ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ 35 ਮੀਲ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਜੇਵਿਸ ਚਾਈਲਡ ਕੇਅਰ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਂਝ ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ 12 ਤੋਂ 16 ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ 11 ਸਾਲ ਦੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਕੇਂਦਰ ਦੀ ਨਿਦੇਸ਼ਕ ਲਾਸ਼ਾਉਨਾ ਕਟਰਜ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇੱਥੇ ਆਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਬੈਕਪੇਜ
ਰਾਹੀਂ ਵੇਚੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਕੁੱਲ 13 ਬਿਸਤਰ ਹਨ। ਜਦ ਕਿ ਕਟਸ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਇੱਥੇ 1300 ਬਿਸਤਰ ਹੁੰਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਭਰ ਜਾਂਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇਹ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮਾਮਲੇ ਅਜਿਹੇ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਇਸ ਧੰਦੇ ਵਿੱਚ ਧੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਧਮਕੀ ਤੇ ਕੁੱਟ-ਮਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਆਮ ਹੈ। ਇਸ ਦਲਦਲ ਵਿੱਚ ਫਸੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੁੜੀਆਂ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਜਾਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਇੱਥੋਂ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। ਇਸ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਦਲਾਲਾਂ ਦਾ ਡਰ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਆਕਰਸ਼ਨ ਵੀ ਹੈ।

ਜਿਵੇਂ ਬਰਾਇਨਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਸ ਨੇ ਖਿੜਕੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਝਾਕਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਚੀਕ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਦੀਵਾਰਾਂ 'ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗੁੰਮਸ਼ੁਦਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਫੋਟੋ ਵਾਲਾ ਪੋਸਟਰ ਲਗਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਦੁਹਾਈ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ ਦਲਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਖਿੱਚ ਕੇ ਲੈ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਵੀ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਦੁਹਾਈ ਜਾਂ ਰੌਲਾ ਪਾਉਣ 'ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਬਰਾਇਨਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਦੌੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ, ਤਾਂ ਜਾਨ ਤੋਂ ਹੱਥ ਧੋਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਉਹ ਪੁਲੀਸ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵੀ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਦਲਾਲ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁਲੀਸ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਸਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖੀ ਸਮੱਗਲਿੰਗ ਤੋਂ ਪੀੜਤਾਂ ਲਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਮਿਸ਼ੀਗਨ ਲਾਅ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਲੀਨਿਕ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਰੀਜੇਟ ਕਾਰ ਇੱਕ 16 ਸਾਲਾ ਗੁੰਮਸ਼ੁਦਾ ਕੁੜੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਦਰਅਸਲ ਕੁੜੀ ਦੇ ਗਾਇਬ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਬੈਕਪੇਜ 'ਤੇ ਦੇਖੀ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਦਲਾਲ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ 'ਤੇ ਛਾਪਾ ਮਾਰ ਕੇ ਤਿੰਨ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਕੈਦ ਹੋਈ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਛੁਡਵਾਇਆ।

ਬਰਾਇਨਾ ਦੀ ਹੱਡਬੀਤੀ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਪੁਲੀਸ ਅਤੇ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਦਲਾਲਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਲਦਲ ਵਿੱਚ ਧੱਕੀਆਂ ਗਈਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਆਸਰੇ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਜੇਲ੍ਹ ਜਾਣ ਦੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦਲਾਲਾਂ ਨੂੰ ਕਮਾਈ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬੈਕਪੇਜ ਵਰਗੇ ਆਨਲਾਈਨ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ 'ਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਲਗਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗੈਰ-ਕਨੂੰਨੀ ਦੇਹ ਵਪਾਰ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਥਾਈਲੈਂਡ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨੇਪਾਲ ਜਾਂ ਫਿਰ ਅਮਰੀਕਾ।

ਨਿਊਯਾਰਕ ਟਾਈਮਜ਼ 'ਚ ਨਿਕੋਲਸ ਕ੍ਰਿਸਟੋਫ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ
ਦੇਸ਼ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ

Friday, January 14, 2011

ਮੈਂ "ਪੇਡ ਸੈਕਸ" ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹਾਂ

ਸਾਹਿਤਕ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਸੁਣਦਾ ਆਇਆ ਹਾਂ ਕਿ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਵਰਗਾ ਕੁਰੱਖਤ ਪੇਸ਼ਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਅੰਦਰਲੇ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਨਾਲ ਵਿਚਰਦਿਆਂ ਥੌੜ੍ਹਾ ਬਹੁਤ ਇਵੇਂ ਮਹਿਸੂਸ ਵੀ ਹੋਇਆ ,ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਤਜ਼ਰਬੇ ਮੁਤਾਬਕ ਅਮਲ ਨਾਲੋਂ ਟੱਟਿਆ ਫਲਸਫਈ/ਬੌਧਿਕ ਗਿਆਨ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਣਮਨੁੱਖਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਗੁਲਾਮ ਕਲਮ 'ਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਕਹਾਣੀ ਛਾਪ ਰਹੇ ਹਾਂ,ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ ਕਿ ਦਵਿੰਦਰਪਾਲ ਸਾਡਾ ਦੋਸਤ ਹੈ,ਸਗੋਂ ਇਸਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਕਹਾਣੀ ਲਿਖਣ ਦੇ ਨਵੇਂ ਰੁਝਾਨ ਵਜੋਂ ਵੀ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ।ਦਵਿੰਦਰਪਾਲ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਇੰਡੋਨੇਸ਼ੀਆ ਦੇ ਬਾਲੀ 'ਚ ਸੀ,ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਕਹਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਕਲਮਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੈ।ਮਿੱਟੀ ਫਿਲਮ ਦੀਆਂ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਨੈਤਕਿਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀ ਨਾਲ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ,ਇਸ ਲਈ ਅਪੀਲ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖਕ,ਕਹਾਣੀ ਜਾਂ ਗੁਲਾਮ ਕਲਮ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਮੁਹਿੰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੀ ਅਸਹਿਮਤੀ ਟਿੱਪਣੀ ਜਾਂ ਦਲੀਲ ਨਾਲ ਜਵਾਬੀ ਰਚਨਾ ਦਰਜ਼ ਕਰਵਾਓ,ਤਾਂਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਲੇਖਣੀ ਹੋਰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੋ ਸਕੇ।-ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਕਰਫਿਊ

ਮੈਂ "ਪੇਡ ਸੈਕਸ" ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹਾਂ

ਓਹਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੈ।ਟਾਪੂਆਂ ਦੇ ਬਣੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਇਸ ਏਸ਼ੀਆਈ ਮੁਲਕ 'ਚ ਓਹਦਾ ਸੂਬਾ ਹੀ ਇਕਲੌਤਾ ਹਿੰਦੂ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸੂਬਾ ਹੈ।ਸੋ ਇਸ ਸੂਬੇ 'ਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ,ਸ਼ਾਂਤੀ,ਸੀਤਾ,ਰਾਮਾ ਆਦਿ ਨਾਮ ਆਮ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਮਿਲਣਗੇ ਹਾਲਾਂਕਿ ਜਦੋਂ ਓਹਦੇ ਲੋਕ ਬੋਲਦੇ ਨੇ ਤਾਂ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਤੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਨਾਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਘੱਟ ਤੇ ਸਾਂਥੀ ਵੱਧ ਲੱਗੇਗਾ। ਖ਼ੈਰ ਸਾਂਥੀ ਜਾਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠੀ ਹੈ। ਟੀ-ਸ਼ਰਟ 'ਤੇ ਛਾਤੀ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ੮੪ ਨੰਬਰ ਦਾ ਸਟੀਕਰ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਕੁੜੀਆਂ ਵੀ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਨੰਬਰਾਂ 'ਚ ਬੈਠੀਆਂ ਨੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ।

"ਚੁਰਾਸੀ.....ਓਹ ਮਾਫ ਕਰਨਾ ਏਟੀ ਫੌਰ" ਓਹਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। "ਕਮਾਲ ਹੈ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ 'ਚ ਚੁਰਾਸੀ ਨਾਲ ਕਿੱਡਾ ਭਾਵੁਕ ਰਿਸ਼ਤਾ ਹੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੀਲ ਦੂਰ ਆ ਕੇ ਵੀ ਇਹੋ ਨੰਬਰ ਜ਼ੁਬਾਨ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਜਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ 'ਚ ਜ਼ਮੀਨ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਵਖਰੇਵਾਂ ਹੈ..... ਖ਼ੈਰ ਛੱਡ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੋਚਣੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵੇਖ ਕੀ ਹੁੰਦੈ" ਓਹ ਸੋਚਦੈ। ਇੰਨੇ ਨੂੰ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਓਹਦੇ ੨ ਹੋਰ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਚੁਣੇ ਨੰਬਰਾਂ ਸਣੇ ੮੪ ਨੰਬਰ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਅਵਾਜ਼ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਤੇ......ਸਾਂਥੀ.... ਸ਼ਾਂਤੀ ਉੱਠ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।ਓਹ ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਥੇ ਕਦੇ ਨਾਂ ਪੁੱਜਦਾ ਜੇ ਕਿਤੇ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਪੇਂਟਰ ਓਹਨੂੰ ਸੜਕ 'ਤੇ ਨਾਂ ਟੱਕਰਿਆਂ ਹੁੰਦਾ।

ਕੁਝ ਦੇਰ ਪਹਿਲੋਂ ਵੈਸੇ ਹੀ ਸੜਕ 'ਤੇ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਕਰਨ ਨੇ ਓਹਨੂੰ ਹਾਕ ਮਾਰੀ ਸੀ, " ਹੈਲੋਅ ਬੌਸ, ਹਾਓ ਆਰ ਯੂ"। "ਆਇ ਐੱਮ ਫਾਈਨ ਹਾਓ ਅਬਾਊਟ ਯੂ" ਓਹਨੇ ਜੁਆਬ ਦਿੱਤਾ। ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਇਹ ਸਮਝ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਵਰ੍ਹੇ ਪਹਿਲੋਂ ਬੰਬ ਧਮਾਕਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਬੁਰੀ ਤਰਾਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਖੜੇ ਹੋਏ ਇਸ ਸੂਬੇ ਦੇ ਲੋਕ ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ ਹਰ ਸ਼ਖ਼ਸ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਪਿਆਰ ਦਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਅਗਲੇ ਦਾ ਘਰ ਜਾਣ ਦਾ ਜੀ ਹੀ ਨਾਂ ਕਰੇ। ਸਾਰਾ ਅਰਥਚਾਰਾ ਸੈਲਾਨੀਆਂ 'ਤੇ ਟਿਕਿਐ ਸੋ ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵੀ ਹੋਣ ਤਾਂ ਇੰਨਾ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣਗੇ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਬੋਲਣ ਦੀ ਹਰ ਸਾਧ ਇੰਡੀਆ 'ਚ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।ਪਰ ਕਰਣ ਬਾਕੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸਿਰਫ ਹੈੱਲੋ ਕਰ ਕੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਲੰਘ ਗਿਆ। "ਬੌਸ ਡੂ ਯੂ ਵਾਂਟ ਟੂ ਸੀ ਗੁੱਡ ਪੇਂਟਿੰਗ, ਆਈ ਪੇਂਟ ਵੈਰੀ ਗੁੱਡ,ਸੈੱਲ ਵੈਰੀ ਚੀਪ ਆਲਸੋ" (ਪਂੇਟਿੰਗ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸੁਹਣੀ ਬਣਾਉਨਾਂ, ਵੇਚਦਾ ਵੀ ਸਸਤੀ ਹਾਂ) ਕਰਣ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਜਹਾਜ਼ 'ਚ ਵਾਪਸੀ ਵੱਡੀ ਸਾਰੀ ਪੇਂਟਿੰਗ ਲੈ ਕੇ ਤਾਂ ਜਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਇਸ ਸਾਊ ਜੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਸਾਊ ਜਿਹੇ ਪੇਂਟਰ ਦਾ ਦਿਲ ਤੋੜਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਜੁੜੀ।

ਪੇਟਿੰਗ ਸੁਹਣੀ ਬਣੀ ਸੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵਾਟਰ ਸਪੋਰਟਸ ਖੇਡ ਰਹੇ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮੁਲਕ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਦੇ ਕੰਮ ਕਾਜ ਦਾ ਮਿਲਗੋਭਾ ਜਿਹਾ ਕੈਨਵਸ 'ਤੇ ਬੜਾ ਨਿੱਖੜਵਾਂ ਨਿਕਲਿਆ ਸੀ।ਪਰ ਓਹ ਤੇ ਓਹਦੇ ਦੋ ਸਾਥੀ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਨਿਕਲੇ ਸਨ ਇਹ ਕਰਣ ਨੇ ਐਵੇਂ ਰਾਹ ਰੋਕ ਲਿਆ। "ਵੂਈ ਗੋਟਾ ਗੋ" (ਸਾਨੂੰ ਜਾਣਾ ਪਊ)....... "ਗੋਇੰਗ ਵੇਅਰ ਮੈਨ" (ਕਿੱਥੇ ਜਾਣੈ)........ "ਲੂਕਿੰਗ ਫੌਰ ਸੰਮ ਗੁੱਡ ਮਸਾਜ ਪਾਰਲਰ" (ਕਿਤੇ ਚੰਗੀ ਜਿਹੀ ਮਾਲਸ਼ ਕਰਾਉਨੇ ਆਂ) ਗੁੱਝੀ ਜਿਹੀ ਹਾਸੀ ਨਾਲ ਇਸ ਵਾਰ ਓਹਦੇ ਸਾਥੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਜੋੜਿਆ "ਐਂਡ ਸੰਮ ਬੂਮ-ਬੂਮ ਟੂ" (ਤੇ ਸੈਕਸ ਵੀ) ਇੱਥੇ ਲੋਕਲ ਤੁਰੇ ਜਾਂਦੇ ਦਲਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੈਸੇ ਬਦਲੇ ਸਰੀਰਕ ਸੁਖ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਬੂਮ-ਬੂਮ ਦੇ ਹਾਸੋ ਹੀਣੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਰਦੇ ਨੇ। "ਨਾਂ ਯਾਰ ਨੋ ਬੂਮ-ਬੂਮ ਫੌਰ ਮੀ, ਤੈਨੂੰ ਪਤੈ ਬਾਈ ਮੈਂ ਪੇਡ ਸੈਕਸ ਦੇ ਕਿੱਡਾ ਖਿਲਾਫ ਹਾਂ" ਓਹ ਫੇਰ ਬੋਲਦੈ। "ਚੱਲ ਠੀਕ ਹੈ ਜੇ ਕੱਲੀ ਮਸਾਜ ਹੀ ਕਰਾਉਣੀ ਹੈ ਤਾਂ ਰੰਨ ਤਾਂ ਚੱਜ ਦੀ ਹੋਵੇ ਕਰਨ ਆਲੀ.... ਓ.ਕੇ ਕਰਨ ਡੂ ਯੂ ਨੋ ਸਮ ਗੁੱਡ ਪਾਰਲਰ ਵਿੱਦ ਬਿਊਟੀਫੁੱਲ ਗਰਲਜ਼, ਨੋ ਬੂਮ-ਬੂਮ ਨੀਡਿਡ" ਕਰਣ ਨੂੰ ਪੇਂਟਿੰਗ ਵੇਚੇ ਬਗ਼ੈਰ ਕੁਝ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਰਾਹ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਓਹ ਤਿੰਨਾਂ ਜਣਿਆ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਮਸਾਜ ਪਾਰਲਰ ਦਾ ਰਾਹ ਦੱਸਣ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਢਿੱਡ ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਦੋਹਾਂ ਖਾਤਰ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਤੇ 'ਵਰਕ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ' ਚੇਂਜ ਹੁੰਦੇ ਈ ਰਹਿੰਦੇ ਨੇ।

ਪਾਰਲਰ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤੇ ਖੁੱਲੀ ਮਾਰਕਿਟ 'ਚ ਸੀ। ਰਾਤ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਵਜੇ ਹੋਰ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤਾਂ ਬੰਦ ਸਨ ਪਰ ਇੱਥੇ ਲਗਭਗ ੬੦ ਫੁੱਟ ਚੌੜੀ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਵਾਲੀ ਇਸ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਸੀ। ਝਕਦਾ ਜਿਹਾ ਓਹ ਤੇ ਜੋਸ਼ ਜਿਹੇ 'ਚ ਓਹਦੇ ਸਾਥੀ ਟੈਕਸੀ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ। ਬਾਹਰ ਬਿਊਟੀ ਐਂਡ ਹੈਲਥ ਸਪਾ ਦਾ ਬੋਰਡ ਪੜ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਟੱਪਦਿਆਂ ਓਹਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਇੰਜ ਲੱਗਾ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਹੋਟਲ ਦੀ ਲੌਬੀ 'ਚ ਪੁੱਜ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਚੰਮੜੇ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੋਫਿਆਂ ਅੱਗੇ ਸੁਹਣੇ ਨੱਕਾਸ਼ੀਦਾਰ ਮੇਜ਼, ਲਗਭਗ ੪੦ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਬਹਿਣ ਤੇ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਜੋਗੀ ਥਾਂ। ਪਰ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੈਠਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਈ, ਰਵਾਇਤੀ ਪੋਸ਼ਾਕ 'ਚ ਮੌਜੂਦ ਇੱਕ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਟਾਈਪ ਔਰਤ ਨੇ ਪਹਿਲੋਂ ਇੱਕ ਫਾਰਮ ਹੱਥ 'ਚ ਫੜਾ ਦਿੱਤਾ, ਫਾਰਮ 'ਤੇ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਸਮਝ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਸ ਪਾਰਲਰ 'ਚ ਸਿਰਫ ਰਵਾਇਤੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਾਲਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਟਿੱਪ ਦੇ ਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸੇਵਾ ਨਾ ਮੰਗੀ ਜਾਵੇ, ਹੇਠਾਂ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਸੀ।

"ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ ਪਹਿਲੋਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਫ ਹੈ" ਓਹਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਵੈਸੇ ਵੀ ਮੈਂ ਪੇਡ ਸੈਕਸ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹਾਂ" ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਓਹ ਗੱਲ ਕਰਦੈ, "ਪੈਸੇ ਦੇ ਕੇ ਸੈਕਸ ਕਰਨ ਦੇ ਕੋਨਸੈਪਟ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਨਫਰਤ ਹੈ, ਇਸੇ ਲਈ ਤਾਂ ੪ ਸਾਲ ਤੋਂ ਦਿੱਲੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਕਦੇ ਜੀ.ਬੀ ਰੋਡ ਦਾ ਗੇੜਾ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ....... ਇੰਝ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਵੇਸਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਫਰਤ ਹੈ, ਓਹ ਤਾਂ ਵਿਚਾਰੀਆਂ ਵੈਸੇ ਹੀ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਦੁਰਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਵਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨੇ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸਰੀਰਕ ਸੁਖ ਭਾਵਨਾਤਮਕ ਸਾਂਝ ਤੋਂ ਬਗ਼ੈਰ ਲੈ ਲੈਣ ਦਾ ਕੋਈ ਸੁਆਦ ਨਹੀਂ, ਸੋ..... ਨੋ ਪੇਡ ਸੈਕਸ"

"ਹੈਵ ਯੂ ਪਿੱਕਡ ਯੋਰ ਨੰਬਰ ਸਰ" (ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਨੰਬਰ ਚੁਣ ਲਿਐ) ਹੱਥ 'ਚ ਫੜੇ ਫਾਰਮ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਕਰਦੇ ਨੂੰ ਓਹਨੂੰ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਬੀਬੀ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਨੇ ਜਗਾਇਆ, ਵੱਡੇ ਹਾਲ ਦੇ ਆਖਰੀ ਕੰਢੇ ਬਣੀ ਡਿਜ਼ਾਈਨਦਾਰ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਕੰਧ ਵੱਲ ਓਹ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਦਮਾ ਜਾਂ ਝਟਕਾ ਜਾਂ ਗਿਆਨ ਚਖਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹਣਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਸੀ ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੱਲ 'ਤੇ ਹੈਰਾਨਗੀ ਨਾਂ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਓਹਦੇ ਦਿਮਾਗ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਜ਼ਰੀਏ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਧਿਆਨ ਮਾਰਿਆ ਤਾਂ ਅਜੀਬ ਜਿਹਾ ਕੁਝ ਵੱਜਿਆ ਜ਼ਰੂਰ ਸੀ, ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਸਾਰਾ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲਗਭਗ ਸਾਢੇ ਚਾਰ ਫੁੱਟ ਤੇ ਫੇਰ ਸਾਢੇ ਪੰਜ ਫੁੱਟ ਦੀ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਸਿਰੇ ਤੋਂ ਸਿਰੇ ਇਸ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੀ ਕੰਧ ਨੂੰ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਉਚਾਈ 'ਤੇ ਆਮ ਕੱਦ ਕਾਠੀ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਰ ਪਾਰ ਵੇਖ ਸਕਦੈ....... ਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਬਣਾਈਆਂ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ 'ਤੇ ਕਿੰਨੀਆਂ ਹੀ ਕੁੜੀਆਂ ਬੈਠੀਆਂ ਸਨ। ਅਚਾਨਕ ਏਦਾਂ ਇਹ ਨਜ਼ਾਰਾ ਵੇਖ ਕੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਸੱਟੇ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈ ਕੇ ਗਿਣਤੀ ਮਿਣਤੀ ਕਰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਓਹਦਾ ਦਿਮਾਗ ਸ਼ਾਇਦ ਕੁਝ ਢੈਲਾ ਜਿਹਾ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ।ਉੱਡਵੀਂ ਜਿਹੀ ਨਿਗਾਹ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਨੁੱਕਰਾਂ 'ਤੇ ਮਾਰ ਕੇ ਓਹ ਤੀਜੀ ਪੌੜੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਿਰੇ ਵੱਲ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਕੁੜੀਆਂ 'ਕੱਠੀਆਂ ਬੈਠੀਆਂ ਨੇ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਕੀ ਆਪਸ 'ਚ ਗੱਲਾਂ ਮਾਰਦੀਆਂ ਨੇ ਜਾਂ ਚੁੱਪ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਦਾ ਪਾਰ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਅੱਖ ਮਿਲਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਨੇ ਓਥੇ ਹੀ ਇਹ ਸੁਹਣੀ ਤੇ ਉਦਾਸ ਜਿਹੀ ਸੂਰਤ ਖਲਾਅ ਵੱਲ ਝਾਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਬਿਲਕੁਲ ਜਿੱਦਾਂ ਓਹਦੀ ਮਹਿਬੂਬ ਕੁੜੀ ਇੰਡੀਆ 'ਚ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਕਈ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਮਹਿਬੂਬਾ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਾਂ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਓਦਰਿਆ ਜਿਹਾ ਓਹ ਦੋਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਰਤਾਂ ਮੇਲ ਰਿਹੈ ਕਿ ਸੁਪਰਵਾਈਜ਼ਰ ਫੇਰ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ "ਹੈਵ ਯੂ ਪਿੱਕਡ ਯੌਰ ਨੰਬਰ ਸਰ" ।

"ਚੁਰਾਸੀ..... ਓਹ ਮਾਫ ਕਰਨਾ ਏਟੀ ਫੌਰ" ਕੁੜੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਸੀਨੇ ਵੱਲ ਝਾਕਦਿਆਂ ਓਹ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਬੋਲਦੈ।

ਸਾਫ ਸੁੱਥਰੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਨੇ, ਕਮਰੇ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ, ਮੱਧਮ ਲਾਲ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ ਪਰ ਸਾਫ, ਦੂਜੀ ਮੰਜ਼ਲ ਤੱਕ ਕਈ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਓਹਦੀ ਮਹਿਬੂਬਾ ਵਰਗੀ ਉਦਾਸੀ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਓਹਦੇ ਵੱਲ ਵੇਂਹਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ। "ਐਵੇਂ ਭਾਵੁਕ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਤਾਂ ਇਹਦੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਬੈਠਾ ਕਿਤੇ ਮੈਂ, ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ ਮਾਲਸ਼ ਕਰਾਉਣਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਇਹ ਵੀ ਜਾਨਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਔਰਤ ਕਿੱਦਾਂ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਮੁਲਕਾਂ 'ਚ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਇੱਕੋ ਚੀਜ਼ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਮੋਡਿਟੀ, ਉਤਪਾਦ, ਵੇਚਣ ਵਾਲੀ ਵਸਤੂ...... ਪਰ ਇਹ ਵਸਤੂ ਤਾਂ ਮੁੜ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਰਹੀ।ਦਫਤਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੱਕ ਔਰਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਦਮਗਜ਼ੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਓਹ ਮਸਾਜ ਪਾਰਲਰ 'ਚ ਕੁੜੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਔਰਤ ਦੇ ਹਾਲਾਤ 'ਤੇ ਤਬਸਰੇ ਕਰ ਰਿਹੈ, ਪਰ ਪੌੜੀਆਂ ਮੁੱਕ ਗਈਆਂ ਨੇ। ਦੂਜੀ ਮੰਜ਼ਲ ਦੇ ਕਮਰਿਆਂ 'ਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਕੁੜੀ ਓਹਨੂੰ ਅੰਦਰ ਕੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, "ਆਰ ਯੂ ਫਰੋਮ ਇੰਡੀਆ"...... "ਯੇਹ"....... "ਊੂਊਊਹ ਸ਼ਾਹਰੁਖ ਖਾਨ, ਅਮਿਤਾਬ ਬੱਚਨ, ਕੁਛ ਕੁਛ ਹੋਤਾ ਹੈ...... ਹਾ ਹਾ ਹਾ ਹਾ ਹਾ" ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾ ਰਹੀ ਹੈ ਗੱਲ ਤੋਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ ਪਰ ਓਹ ਫਿਲਹਾਲ ਨਿੰਮੋਝੂਣੀ ਜਿਹੀ ਮੁਸਕੁਰਾਹਟ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। "ਓ.ਕੇ ਟੇਕ ਔਫ" ਕੁੜੀ ਕੱਪੜੇ ਲਾਹੁਣ ਲਈ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।ਓਹ ਟੀ-ਸ਼ਰਟ ਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਦਿਸ ਔਫ ਟੂ" ਓਹ ਬਰਮੂਡੇ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ "ਨਾਂ ਇਟਸ ਓ.ਕੇ, ਆਇ ਐੱਮ ਕਮਫਰਟੇਬਲ ਦਿਸ ਵੇਅ"
ਓਹ ਸਣੇ ਬਰਮੂਡੇ ਮੂਧਾ ਪਿਆ ਮਾਲਸ਼ ਕਰਾ ਰਿਹੈ, ਮੇਰੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ 'ਚ ਬਗ਼ਾਨੀ ਔਰਤ ਦਾ ਮਰਦ ਦੇ ਪੈਰ ਛੂਹਣਾ ਕੀ ਕੀ ਰਿਸ਼ਤੇ ਖੜੇ ਕਰ ਦਿੰਦੈ ਤੇ ਇੱਥੇ ਤਸੱਲੀ ਨਾਲ ਮਾਲਸ਼ ਹੋ ਰਹੀ ਐ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਖੁੱਲ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਔਖੀ ਸੌਖੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ, "ਹਾਊ ਮੈਨੀ ਡੇਅਜ਼ ਹਿਅਰ" ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਜਹਾਜ਼ ਦੀ ਟਿਕਟ ਜੇਬ 'ਚ ਰੱਖੀ ਬੈਠਾ ਓਹ ਐਵੇਂ ਈ ਕਹਿ ਗਿਆ "ਵੰਨ ਵੀਕ" ਜਿਵੇਂ ਓਹਦੇ ਕਿਰਦਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਸਾਂਝੀ ਨਾ ਕਰਨਾ। ਥੋੜ੍ਹਾ ਮਾੜਾ ਵੀ ਲੱਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਏਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤਾ ਕੁਝ ਲੁਕੌਂਦੇ ਨਹੀਂ, "ਪਰ ਆਪਾਂ ਕਿਹੜਾ ਏਥੋਂ ਦੇ ਆਂ, ਨਾਲੇ ਪੂਰਾ ਹਫਤਾ ਕੰਮ ਮਿਲਣ ਦੇ ਲਾਲਚ 'ਚ ਸ਼ਾਇਦ ਵਧੀਆ ਮਾਲਸ਼ ਕਰ ਦੇਵੇ"। "ਵਿਅਰ ਲਿਵਿੰਗ" ਓਹ ਜੁਆਬ 'ਚ ਆਪਣੇ ਹੋਟਲ ਦਾ ਨਾਂ ਦੱਸਦੈ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪਛਤਉਂਦੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਖਰਚੇ 'ਤੇ ਵਧੀਆ ਹੋਟਲ 'ਚ ਠਹਿਰੇ ਬੰਦੇ ਤੋਂ ਟਿੱਪ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਵੀ ਵੱਡੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਅਗਲੀ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਪਤੈ ਬਈ ਸਰਕਾਰੀ ਖਾਤਾ ਚੱਲ ਰਿਹੈ। "ਆਈ ਐੱਮ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਵੱਟਸ ਯੌਰ ਨੇਮ" "ਦੇਵ" ਅਸਲੀ ਨਾਂ ਦਾ ਟੁੱਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਦੱਸਦਿਆਂ ਹੀ ਓਹਨੂੰ ਹਾਸਾ ਵੀ ਆ ਗਿਆ, "ਵੇਖ ਕਿਵੇਂ ਮੈ ਨਾਂਅ ਲਕੋਈ ਜਾਨੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਲੀ ਸਾਰੇ ਮੁਲਕ ਦੀ ਸੀ.ਬੀ.ਆਈ ਮੇਰੀਆਂ ਮਾਲਸ਼ਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਈ ਲਾਉਣ ਬੈਠੀ ਹੋਵੇ"।
"ਵੱਟ ਯੂ ਡੂ, ਵਰਕ" ਜਦੋਂ ਓਹਨੇ ਕੰਮ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਇੰਪ੍ਰੈਸ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਓਹਨੇ ਸਾਫ ਈ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ "ਰਿਪੋਰਟਰ", "ਹਾਅ ਰਿਪੋਤਾਰ" ਓਹ ਇੱਕ ਵਾਰ ਘਾਬਰ ਕੇ 'ਕੱਠੀ ਜਿਹੀ ਹੋਈ ਤੇ ਫੇਰ ਨਾਲ ਹੀ ਹੱਸ ਪਈ, ਓਹਦੇ ਕਹਿਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਹੀ ਸ਼ਾਇਦ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੁੰ ਵੀ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਬਈ ਬਗ਼ਾਨੇ ਮੁਲਕ ਬੈਠੈ, ਨਾਲੇ 'ਕੱਲੇ ਕੱਛੇ 'ਚ ਬਹਿ ਕੇ ਕਿਹੜੇ ਸਟਿੰਗ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਹੋਈ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਫੇਰ ਵੀ ਓਹ ਤਸੱਲੀ ਜਿਹੀ ਦੇਣ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ "ਡੋਨਟ ਵਰੀ, ਨੋ ਕੈਮਰਾ" ਹਾਲਾਂਕਿ ਆਉਂਦੇ ਵੇਲੇ ਓਹ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਦੱਸ ਇਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਓਹ ਕਿ ਹਾਲਾਤ ਦਾ ਜਾਇਜ਼ਾ ਲੈਣਾ ਚੱਲਿਐ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਨਣਾ ਹੈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਕੇ ਤਾਂ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਮੁੱਦਿਆਂ ਸਬੰਧੀ ਲਿਖ ਸਕੇ। ਓਧਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਖਾਈ ਜਾ ਰਿਹੈ, ਕੁਝ ਕੁ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਤੇ ਉੱਤੋਂ ਆਹ ਗਾਹਕ ਜਿਹੜਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਪੈ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਕੁਝ ਨਾਂ ਕੁਝ ਪੁੱਛੀ ਜਾਂਦੈ। "ਹਾਓ ਓਲਡ ਆਰ ਯੂ" "ਟਵੰਟੀ ਫੋਰ", "ਹਾਓ ਓਲਡ ਇੰਨ ਦਿਸ ਵਰਕ" " ਟੂ ਯੀਅਰਜ਼"। ਹਨੇਰੇ 'ਚ ਵੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਾਲੀ ਅੱਖ ਬਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਗਲ 'ਚ ਲਾਕੇਟ 'ਤੇ ਐੱਮ ਉੱਕਰਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਸਿੱਧਾ ਸਵਾਲ ਦਾਗਿਆ, "ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੋਟ ਯੋਰ ਰੀਅਲ ਨੇਮ" "ਨੋ ਇੱਟ ਇਜ਼", "ਦੈਨ ਵਾਏ ਐਮ ਓਨ ਯੋਰ ਲਾਕੇਟ", "ਦੈਟਸ ਮਾਈ ਸੰਨਜ਼ ਨੇਮ, ਮਿੱਤਰਾ"। ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ ਐ, ਕਾਫੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ, ੬ ਸਾਲ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਦੱਸਦੀ ਐ, ਹਸਬੈਂਡ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਗੁਜ਼ਾਰੇ ਲਈ ਕਾਫੀ ਪਾਪੜ ਵੇਲਣੇ ਪੈਂਦੇ ਨੇ।

ਔਰਤ ਦੇ ਹੱਕ 'ਚ ਨਾਅਰੇ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ 'ਚ ਔਰਤ ਲਈ ਦਰਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਨਰਮ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੈ ਤੇ ਓਹਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਘੱਟ, ਤੇ ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਓਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈ ਐ ਤਾਂ ਕੁਝ ਕੁ ਬੋਰੀਅਤ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਐ।ਅਜ਼ਮਾਉਣ ਖਾਤਰ ਓਹ ਖਿੱਚ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਕੋਲ ਨੂੰ ਕਰ ਲੈਂਦੈ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਹਿਲੋਂ ਥੋੜਾ ਝਕੀ ਤੇ ਫੇਰ ਆਪੇ ਹੀ ਨੇੜੇ ਆ ਗਈ ਨਾਲੇ ਹੀ ਟੋਕ ਵੀ ਦਿੱਤਾ, "ਵੇਰੀ ਰਿਸਕੀ, ਬੌਸ ਵੇਰੀ ਸਟਰਿਕਟ, ਨੋ ਨੌਟੀ ਥਿੰਗਜ਼"(ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ ਨਾਂ ਕਰ, ਮਾਲਕ ਕਾਫੀ ਸਖ਼ਤ ਐ)। ਪਰ ਓਹਦੇ ਅੰਦਰ ਕੁਝ ਬਦਲ ਚੁੱਕੈ, "ਡੋਨਟ ਵਰੀ ਅਬਾਊਟ ਬੌਸ, ਟੈੱਲ ਮੀ ਹਾਓ ਮੱਚ" (ਮਾਲਕ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਛੱਡ, ਪੈਸੇ ਦੱਸ) ਨੋ ਪੇਡ ਸੈਕਸ ਵਾਲੀ ਥਿਊਰੀ ਸ਼ਾਇਦ ੨ ਮੰਜ਼ਲਾਂ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦੀ ਥੱਕ ਕੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਹੀ ਬੈਠ ਗਈ ਸੀ। ਬੱਚੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੈਸਿਆਂ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਗਾਹਕੀ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਉਂਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ "ਯੂ ਵਾਂਟ ਟੂ ਕੰਮ ਡੇਲੀ" "ਯੈੱਸ, ਹੋਲ ਵੀਕ" ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਹਵਾਈ ਟਿਕਟ ਲਈ ਬੈਠਾ ਓਹ ਪੂਰਾ ਹਫਤਾ ਆਉਣ ਦਾ ਲਾਰਾ ਮਾਰ ਗਿਆ। "ਓ.ਕੇ ਥਰੀ ਹੰਡਰਡ ਥਾਊਜ਼ੈਂਡ" ਏਧਰਲੇ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਯਾਨੀ ਆਪਣੇ ਡੇਢ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ, ਕਰੰਸੀ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਜਿਹਾ ਲਾ ਕੇ ਓਹਨੇ ਔਫਰ ਮਾਰੀ, "ਨੋ ਓਨਲੀ ਵੰਨ ਹੰਡਰਡ ਥਾਊਜ਼ੈਂਡ" ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਭੰਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ, "ਨੋ ਥਰੀ" ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪੈਸਿਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, "ਓ.ਕੇ ਓਨਲੀ ੨" ਓਹਨੂੰ ਪੱਕੀ ਬਾਰਗੇਨਿੰਗ ਦੀ ਆਦਤ ਹੈ। ਹੁਣ ਬਰਮੂਡਾ ਕਿੱਲੀ 'ਤੇ ਹੈ ਤੇ ਓਹਦੀ ਸੋ ਕਾਲਡ ਮਰਦਾਨਗੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਚ, "ਸਲੋਅ ਡਾਊਨ, ਸਲੋਅ ਡਾਊਨ, ਥੋੜਾ ਹੋਲੀ ਚੱਲ, ਸੁਆਦ ਨਾਲ" ਦਿੱਲੀ ਜੇ.ਐੱਨ.ਯੂ 'ਚ ਔਰਤ ਦਿਹਾੜੇ 'ਤੇ ਮਾਰੇ ਨਾਅਰਿਆਂ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਓਹਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਠਰਕੀ ਅਵਾਜ਼ਾਂ 'ਚ ਗੁਆਚ ਗਈ ਹੈ। "ਕੰਮ ਔਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਟੇਕ ਔਫ ਆਲ ਯੌਰ ਕੋਲਥਜ਼" ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕੇ ਸਾਰੇ ਕੱਪੜੇ ਲੱਥੇ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੈ ਪੱਤਰਕਾਰ, "ਟੇਕ ਔਫ ਆਲ ਕਲੋਥਜ਼"। ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਘਰ ਜਾਣ ਦੀ ਕਾਹਲ ਹੈ, ਇਹਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਲਾਉਣ ਨਾਲੋਂ ਛੇਤੀ ਵਿਹਲਾ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਸੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੋਂ ਮਿਲਜ਼ ਘਰ ਪੁੱਜ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀ ਰਫਤਾਰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।

ਓਹ ਪੂਰੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਸੋਚ ਰਿਹੈ, ਜੇ ਹੁਣੇ ਨਿੱਬੜ ਗਈ ਤਾਂ ੧੫ ਮਿੰਟਾਂ 'ਚ ਘੰਟੇ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦਊਂਗਾ, ਨਾਲੇ ਆਹ ਦੋ ਲੱਖ ਵਾਧੂ ਵੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦਾ ਹੋਰ ਕੂੰਡਾ ਹੋ ਜਾਣੈ ਭਾਰਤੀ ਕਰੰਸੀ 'ਚ, "ਸਲੋਅ ਡਾਊਨ, ਪਲੀਜ਼, ਸਲੋਅ ਡਾਊਨ" ਓਹ ਥੋੜਾ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਚਲਦਿਆਂ ਇੰਨਜੁਆਏ ਕਰਨ ਦੇ ਮੂਡ 'ਚ ਆ ਗਿਐ, ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤ ਚਿਹਰਿਆਂ ਦੀ ਫੈਂਟਸੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਰਹੇ ਨੇ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੇ ਓਹਦੇ ਵੱਲ ਕੁਝ ਚੁੰਮਣ ਵਧਾਏ ਤੇ ਕੁਝ ਹੀ ਪਲਾਂ 'ਚ ਓਹਦੀ ਮਰਦਾਨਗੀ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਦੇ ਓਹਦੇ ਢਿੱਡ 'ਤੇ ਆ ਪਈ, ਤੇ ਓਹ ਥੱਕ ਕੇ ਹੌਂਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਹੱਥ ਵਾਲੇ ਤੌਲੀਏ ਨਾਲ ਓਹਦਾ ਢਿੱਡ ਸਾਫ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕੱਲ ਦੀ ਵੀ ਸਾਈ ਲਾ ਰਹੀ ਐ, "ਯੂ ਵਿੱਲ ਕੰਮ ਟੂਮਾਰੋ ਅਗੇਨ" "ਯੈੱਸ, ਐਟ ਇਲੈਵਨ ਪੀ.ਐੱਮ ਟੂਮਾਰੋ, ਫੋਰ ਸ਼ਯੋਰ" ਪੇਡ ਸੈਕਸ ਵਾਂਗ ਹੀ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਨੂੰ ਵੀ ਸਖ਼ਤ ਨਫਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਾਅਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

"ਆਈ ਲਾਈਕ ਯੌਰ ਨੋਜ਼, ਐਂਡ ਯੌਰ ਆਈਜ਼ ਆਰ ਵੇਰੀ ਡੀਪ" ਮੱਧਮ ਲਾਲ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ 'ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੇ ਓਹਦੀ ਤਰੀਫ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਮਰੀ ਜਿਹੀ ਥੈਂਕਸ ਹੀ ਓਸ ਤੋਂ ਜੁੜੀ ਜੁਆਬ 'ਚ, ਜਦੋਂਕਿ ਪਹਿਲੋਂ ਕਿੰਨੀ ਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਗਹਿਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਜਾਂ ਤਿੱਖੇ ਨਾਕ ਦੀ ਤਰੀਫ ਸੁਣ ਕੇ ਓਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਲਾਚੜ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। "ਯੂ ਮੈਰਿਡ" ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਨੋ" ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਜੁਆਬ। "ਦੈਨ ਮੈਰੀ ਮੀ, ਹਾ ਹਾ ਹਾ ਹਾ ਹਾ" ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹਾਸਾ, "ਯੂ ਡੋਨਟ ਈਵਨ ਨੋ ਮਾਈ ਲੈਂਗੁਏਜ" ਤੱਥ ਭਰਪੂਰ ਜੁਆਬ, ਜਿਵੇਂ ਜੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਆਉਂਦੀ ਤਾਂ ਹੁਣੇ ਓਹ ਡੋਲੀ ਲੈ ਜਾਂਦਾ। ਹੈਲਮਟ ਲ਼ੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਬਾਈਕ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਦੂਜੀ ਨਜ਼ਰ ਭਰ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਪੈਸੇ ਦੇਣ ਮਗਰੋਂ ਖਾਤਾ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੇ ਪਰਚੀ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਨੰਬਰ ਲ਼ਿਖ ਕੇ ਫੜਾਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਨੰਬਰ ਕੋਲ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਓਹਨੇ ਸਟੋਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

ਲਗਭਗ ਬਾਈ-ਚੌਵੀ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਬੈਂਕੋਕ ਤੋਂ ਇੰਡੀਆ ਨੂੰ ਜਾਂਦੀ ਕੁਨੈੱਕਟਿੰਗ ਫਲਾਈਟ 'ਚ ਸੁਣੱਖੀਆਂ ਏਅਰ ਹੋਸਟੈੱਸਾਂ ਹੱਥੋਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਜਾਮ ਪੀਂਦਿਆਂ ਓਹਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨ ਦੀ ਯਾਦ ਆਈ। ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਨੇ ਫੇਰ ਜੇਬ 'ਚ ਹੱਥ ਫਿਰਾਇਆ, ਫੋਨ ਨੰਬਰ ਵਾਲੀ ਪਰਚੀ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹੁੰਦੀ ਵੀ ਤਾਂ ਕਿਹੜਾ ਓਹਨੇ ਇੰਡੀਆ ਆ ਕੇ ਮਾਲਸ਼ ਕਰਨੀ ਸੀ ਨਾਲੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕੁਝ.... ਪਰ ਓਹ ਸੀਨ ਤਾਜ਼ਾ ਦਮ ਪਿਆ ਸੀ ਅੱਖਾਂ ਮੁਹਰੇ, ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਮਗਰ ਸਟੇਡੀਅਮ ਦੀ ਪੌੜੀਆਂ ਵਰਗੀ ਸਿਟਿੰਗ, ਓਹਦੀ ਮਹਿਬੂਬਾ ਵਾਂਗ ਖਲਾਅ 'ਚ ਗੁੰਮ ਚਿਹਰਾ, ੮੪ ਨੰਬਰ ਸਟੀਕਰ, ਪੈਸੇ ਦੇ ਕੇ ਸਰੀਰਕ ਸੁਖ ਨਾਂ ਲੈਣ ਦਾ ਓਹਦਾ ਅਹਿਦ, ਪੈਸੇ ਬਦਲੇ ਵਿਕ ਰਹੀ ਔਰਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ ਇਸ ਔਰਤ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼, "ਸਾਲੀ ਏਅਰ ਲਾਈਨਜ਼ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਕਮਜ਼ੋਰ ਐ ਕਿ ਮੈਂ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਿਮਾਗ ਖਪਾਈ ਕਰੀ ਜਾਨਾਂ" ਪਰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਅੱਜ ਦੁਬਾਰਾ ਮਿਲਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਤਾਂ ਪੈਸੇ ਘੱਟ ਕਰਾਏ ਸੀ, ਤੇ ਮੁੜ ਕੇ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਮਹਿਬੂਬਾ ਜੋਗਾ ਸੈਂਟ ਖਰੀਦ ਲਿਆ ਓਹਨਾਂ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ, "ਫੇਰ ਕੀ ਆ, ਆਪਣੇ ਪੈਸਿਆਂ ਦਾ ਕੋਈ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰੇ" ਪਰ ਓਹਦੇ ਜੁਆਕ ਨੂੰ ਵੀ ਕੰਮ ਆ ਸਕਦੇ ਸੀ ਜੇ ਭੋਰਾ ਵੱਧ ਪੈਸੇ ਦੇ ਦਿੰਦਾ, ਹੁਣ ਵੀ ਤਾਂ ਉਜਾੜੇ ਈ ਐ, ਸਗੋਂ ੫੦੦ ਕੁ ਸੌ ਦੀ ਟਿੱਪ ਵੀ ਪਾ ਦਿੰਦਾ, ਸ਼ਾਇਦ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅੱਧੇ ਠਰਕੀ ਨਾਲ ਘੱਟ ਮੱਥਾ ਮਾਰਨਾ ਪੈਂਦਾ, "ਚੱਲ ਕੋਈ ਨਾਂ ਆਪਾਂ ਇਕਨੋਮਿਕਸ ਵਾਲੀ ਵੈਲਿਊ ਫੋਰ ਮਨੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਐ, ਜਿੰਨਾ ਮੁੱਲ ਲੱਗਿਆ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਐਵੇਂ ਇਹ ਜ਼ਮੀਰ ਜਿਹੇ ਆਲੀ ਬਹਿਸ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਈ ਕਰੀ ਜਾਨੈਂ" ਓਹਨੇ ਖੁਦ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, ਪਰ ਪੈਸੇ ਬਦਲੇ ਠਰਕ ਪੂਰਾ ਨਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਅਹਿਦ ਤਾਂ ਰੁਲ ਗਿਆ ਨਾਂ, ਅੱਜ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪੈਸਿਆਂ ਬਦਲੇ ਸੁਖ ਲਈ ਤਾਂ ਵਰਤ ਈ ਲਿਆ ਨਾਂ, ਹੁਣ ਕਿਵੇਂ ਓਹਨਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਲੱਗੇਗਾਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਔਰਤ ਜ਼ਾਤ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਕੀਰਨੇ ਪਾਉਂਦਾ ਰਹਿਨੈ, "ਓਏ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕੋਈ ਵੁਮੈਨ ਲਿਬਰੇਸ਼ਨ ਦੀ ਸਿੰਬਲ ਥੋੜੇ ਈ ਐ, ਜੇ ਮੈਂ ਨਾਂ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਹੋਣਾ ਸੀ, ੮੪ ਨੰਬਰ ਦੀ ਹਾਕ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਨਾਲੇ ਹਲਾਤ ਤਾਂ ਵੇਖ ਈ ਲਏ ਨੇ, ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਟਾਈਪ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਨਵਿੰਸ ਕਰਨ ਲਾਇਕ ਮਸਾਲਾ ਤਾਂ ਹੁਣ ਵੀ ਜੁੜ ਗਿਐ, ਜਾ ਕੇ ਕੁਝ ਕੁ ਸਫਿਆਂ 'ਚ ਸਟੇਟ ਦੇ ਅਰਥਚਾਰੇ ਦੇ ਹਾਲ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੀ ਐਕਸਪਲੋਇਟੇਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਆਰਟੀਕਲ ਲਿਖ ਦਿਆਂਗਾ, ਗੱਲ ਖ਼ਤਮ" ਬੱਸ ਹੁਣ ਹਾਲ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੋਏ, ਦਿਮਾਗੀ ਦਵੰਦ ਖ਼ਤਮ ਹੋਇਆ, ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਜਗਤ 'ਚ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਕੌਮਾਂਤਰੀ ਵਿਸ਼ੇ ਦੇ ਆਰਟੀਕਲ ਨੂੰ ਆਪੇ ਮੰਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਕੇ ਓਹਨੇ ਆਖਰੀ ਪੈੱਗ ਲਈ ਏਅਰ ਹੋਸਟੈੱਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ.......ਹੁਣ ਕੁਝ ਘੰਟੇ ਵਧੀਆ ਨੀਂਦ ਆਜੂਗੀ॥

ਦਵਿੰਦਰਪਾਲ
anchor501@yahoo.co.uk