ਦਾਰਸ਼ਨਿਕਤਾ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਲੋੜ ਦਲੇਰ ਤੇ ਅਜ਼ਾਦ ਮਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
Showing posts with label ਚੌਥਾ ਥੰਮ. Show all posts
Showing posts with label ਚੌਥਾ ਥੰਮ. Show all posts

Saturday, March 10, 2012

ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਜਿੱਤ:'ਸੁਖਬੀਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ' ਦਾ ਸਫਲ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਤਜ਼ਰਬਾ

ਸਿਆਸਤ ਤਜ਼ਰਬਿਆਂ ਦੀ ਨੀਂਹ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈਭਾਰਤੀ ਚੋਣ ਸਿਆਸਤ 'ਚ ਸੱਤਾ ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰਾਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਆਪਣੀ ਸਮਾਜਿਕ-ਸਿਆਸੀ ਪੂੰਜੀ ਦੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ-ਭੁਜਾਵਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਬਦਲਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ ਹਨਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ ਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈਣ ਦੇ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਜਾਂ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਫਾਰਮੂਲੇ ਘੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨਕੁਝ ਪਾਰਟੀਆਂ ਲੋਕ ਮਸਲਿਆਂ ਦਾ ਸਿਆਸੀ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਬੰਗਾਲ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀ ਲੰਮੀ ਸਿਆਸੀ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚਦੀਆਂ ਹਨ

ਪੰਜਾਬ 'ਚ 2007 ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਬੰਗਾਲ,ਗੁਜਰਾਤ,ਬਿਹਾਰ ਤੇ ਹਰਿਆਣੇ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਆਪਣੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਸਿਆਸਤ ਜ਼ਰੀਏ ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿਆਸੀ ਧਾਰਾ ਤੋਂ ਹਟਵੀਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚਦੇ ਰਹੇਅੱਜ ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਢਾਂਚਾ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਸਿਆਸਤ 'ਚ ਝਲਕਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ


ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਛਲੇ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ 'ਚ ਬਜ਼ਾਰ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਸੰਦ-ਨਾ ਪਸੰਦ ਤੱਕ ਨੂੰ ਤੈਅ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤੇ ਲੋਕ ਬਜ਼ਾਰ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ 'ਚ ਬਜ਼ਾਰੂ ਪਸੰਦ ਮੁਤਾਬਕ ਖ਼ਰੀਦੋ-ਫਰੋਖ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ,ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਜਿਹੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਸਿਆਸਤ 'ਚ ਪਿਛਲੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਨਿਤੀਸ਼ ਕੁਮਾਰ,ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਹੁੱਡਾ ਤੇ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਵਲੋਂ ਇਕੋ ਤਰਜ਼ 'ਚ ਕੀਤੇ ਗਏਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਤਿੰਨਾਂ ਨੇ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕ ਤੇ ਪਿੰ੍ਰਟ ਮੀਡੀਆ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਸੰਦ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਵਰਤਿਆ ਹੈਇਸ ਨੇ ਸੂਬਿਆਂ 'ਚ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰੀ ਚਰਚਾ ਖੜ੍ਹੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਸੂਬੇ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਬਦਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈਅਕਾਲੀ-ਭਾਜਪਾ ਖ਼ਿਲਾਫ ਵੱਡੀ 'ਐਂਟੀ ਇਨਕੰਬੈਂਸੀ' ਦੇ ਨਾ ਭੁਗਤਣਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਵੀ ਇਹੀ ਹੈ

ਪੰਜਾਬ ਚੋਣਾਂ 'ਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਹਾਰ ਜ਼ਰੂਰ ਹੋਈ ਹੈ,ਪਰ ਇਹ ਅਕਾਲੀ ਦਲ-ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਜਿੱਤ ਹੈਜੇ ਮਾਇਆਵਤੀ ਤੇ ਮੁਲਾਇਮ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਨੂੰ ਚੋਣ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਚੋਣ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਜੱਟ ਸਿੱਖ-ਮਜ਼ਹਬੀ ਸਿੱਖ ਅਧਾਰ ਨਾਲ ਆਟਾ ਦਾਲ ਜ਼ਰੀਏ ਹੋਰ ਦਲਿਤਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੇ ਹਨਹਿੰਦੂ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਟਿਕਟਾਂ ਦੇ ਕੇ ਨਵਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਧਾਰ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨਨਾਲ ਹੀ ਮੀਡੀਆ,ਮਾਫੀਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਨੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈਮੀਡੀਆ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਤਾਂ ਸਿੱਧੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦਿਖਦੀ ਹੀ ਰਹੀ ਹੈ ਤੇ ਮਨੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਬਾਰੇ ਕੈਪਟਨ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਸੁਮੇਧ ਸੈਣੀ 'ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਉਂਦੇ ਰਹੇ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਬਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਜੀਲੈਂਸ ਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਕਰੋੜਾਂ ਰੁਪਇਆ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਕੈਪਟਨ ਨੇ ਬਾਅਦ 'ਚ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਾਗੀ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੇ ਸੁਖਬੀਰ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਾਗਜ਼ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਲਏਮਾਨ ਦਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਲੀਡਰਾਂ ਤੇ ਕੈਪਟਨ ਦੇ ਭਰਾ ਮਾਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਨਾ ਵੀ ਇਸੇ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ-ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ 'ਚ ਜਿੱਤ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਬਿਆਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਇਸ ਜਿੱਤ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਸੁਖਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ'ਜਿਹੜੇ ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਬੈਕਫੁੱਟ 'ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ,ਉਸੇ ਸੁਖਬੀਰ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਉਹ ਚੋਣ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਡੇ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਕਿਉਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ?ਜਦੋਂਕਿ 2007 ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਵੋਟ ਢਾਈ ਫੀਸਦੀ ਘਟਿਆ ਹੈਇਸ ਦਾ
ਮਤਲਬ ਵੱਡੇ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਜਿਹੜੀ ਲੜਾਈ 'ਚ ਉਹ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਕਦੇ ਕਾਂਗਰਸ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਕਦੇ ਜਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸਕੇ,ਉਸ ਸੁਫਨੇ ਨੂੰ ਸੁਖਬੀਰ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਸਿਆਸੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਰਾਹੀਂ ਸੱਚਾ ਕੀਤਾ ਹੈ


ਅਕਾਲੀ-ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਹਾਰ ਤੇ ਹਰਿਆਣੇ ਵਾਂਗ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਕਾਫੀ ਰੌਲਾ ਹੈ,ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਚੋਣ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਜਿੱਤੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਵੋਟ ਫੀਸਦੀ ਘੱਟਦਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦਾਜੇ ਵਿਕਾਸ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੀ ਦਲੀਲ ਸਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਉਪਿੰਦਰਜੀਤ ਕੌਰ,ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ ਸੇਖਵਾਂ, ਸੁੱਚਾ ਸਿੰਘ ਲੰਗਾਹ,ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਕਾਹਲੋਂ,ਹੀਰਾ ਸਿੰਘ ਗਾਬੜੀਆਂ,ਤੀਕਸ਼ਣ ਸੂਦ ਜਿਹੇ ਸੀਨੀਅਰ ਕੈਬਨਿਟ ਮੰਤਰੀ ਹਾਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ?

ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਹਾਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਪਾਰਟੀ ਜਥੇਬੰਦਕ ਢਾਂਚੇ ਤੋਂ ਹੱਟਕੇ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਦਿੱਖ/ਕੱਦ 'ਤੇ ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਕੇਂਦਰਤ ਹੋਣਾ ਹੈਇਹ ਸਿਆਸਤ ਸੋਨੀਆ,ਰਾਹੁਲ,ਦਿਗਵਿਜੈ,ਸਲਮਾਨ ਖੁਰਸ਼ੀਦ ਤੋਂ ਅਮਰਿੰਦਰ ਤੱਕ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ 'ਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਦਾ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਸੂਬੇ 'ਚ ਅਮਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਜਥੇਬੰਦਕ ਢਾਂਚਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ ਹੈਇਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਅਧਾਰ ਵੋਟ ਹਿੰਦੂ ਤੇ ਦਲਿਤ 'ਚ ਸੌਖਿਆਂ ਹੀ ਸੰਨ੍ਹ ਲਾਉਣ 'ਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਿਹਾ ਹੈਬਾਗੀਆਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸੀਟਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਵੀ ਇਕ ਕਾਰਨ ਹੈਪੀ ਪੀ ਪੀ ਨੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਜ਼ਰੂਰ ਕੀਤਾ ਹੈ,ਪਰ ਕਾਂਗਰਸ ਹਾਰੀ ਆਪਣੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਕਾਰਨ ਹੀ ਹੈਵੈਸੇ ਯੂ ਪੀ 'ਚ ਹੋਏ ਬੁਰੇ ਹਾਲ ਤੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝ ਆਉਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈਇਸੇ ਲਈ ਆਈ ਪੀ ਐਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ 'ਚ ਕਾਂਗਰਸ 7 ਸਾਲ ਬਾਅਦ ਸੂਬਾ ਬੰਦ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈਸੱਤਾ 'ਚ ਨਾ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਜਥੇਬੰਦਕ ਢਾਂਚਾ ਇਵੇਂ ਹੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ 'ਚ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਵੀ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਸਿਆਸੀ ਅਮਲ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ

ਪੀ ਪੀ ਪੀ ਵਰਗੀ ਆਦਰਸ਼ਵਾਦੀ ਸਿਆਸਤ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਧਾਰਾ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਦਿਖਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈਪੀ ਪੀ ਪੀ ਜਥੇਬੰਦਕ ਢਾਂਚੇ ਪੱਖੋਂ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ ਤੇ ਉਪਰੋਂ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੀ 'ਆਪੇ ਮੈਂ ਬੁੱਢ ਸੁਹਾਗਣ ਤੇ ਆਪੇ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਜੀਣ' ਸਿਆਸਤ ਪੀ ਪੀ ਪੀ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਪੀ ਪੀ ਪੀ 'ਚ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਦੇ ਕੱਦ ਦਾ ਕੋਈ ਦੂਜੀ ਕਤਾਰ ਲੀਡਰ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਹੈਖੱਬੇਪੱਖੀਆਂ ਤੇ ਪੀ ਪੀ ਪੀ ਨੂੰ ਚੋਣ ਸਿਆਸਤ ਲਈ ਸੂਬੇ 'ਚ ਇਕ ਸਮਾਜਿਕ ਜਾਂ ਸਿਆਸੀ ਲਹਿਰ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ,ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਰਾਜੇ ਠਾਕਰੇ ਵਾਂਗੂੰ ਚੋਣ ਸਿਆਸਤ 'ਚ ਆਪਣੇ ਚਾਚੇ ਬਾਲ ਠਾਕਰੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਮਾਜਿਕ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਕਰਕੇ ਸਥਾਪਤ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ,ਜਿਸ ਦੀ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਕੋਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ

ਲੋਕ ਪੱਖੀ ਤੋਂ ਲੋਕ ਵਿਰੋਧੀ ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਧੁਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਇਸੇ ਲਈ ਕਿਤੇ ਜਮਾਤੀ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਤੇ ਕਿਤੇ ਫਿਰਕਾਪ੍ਰਸਤ ਤੇ ਜਾਤੀ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈਨਵੇਂ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੋਣ ਸਿਆਸਤ 'ਚ ਹੁਣ ਧਰੁਵੀਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਦੇ ਰੋਲ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਵਧਣ ਲੱਗਿਆ ਹੈ,ਇਸੇ ਲਈ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੱਤਾ ਦਾ ਮਤਲਬ ਪੂੰਜੀ ਤੇ ਪੂੰਜੀ ਦਾ ਮਤਲਬ ਸੱਤਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਸਿਆਸਤ ਦਾ ਮੁੱਦਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੋਸ਼ਲ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗਾਂ ਤੇ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟਾਂ 'ਤੇ ਜਾ ਟਿਕਣਾ ਸਮਾਜ ਲਈ ਦੁਖ਼ਦ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ,ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਚੋਣ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਇਹੀ ਹੈ

ਯਾਦਵਿੰਦਰ ਕਰਫਿਊ
mail2malwa@gmail.com
095308-95198

Friday, December 4, 2009

ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਹੋਇਆ ਚੌਥਾ ਥੰਮ


ਦਹਾਕਾ ਕੁ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਖਬਰੀ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਨਾਂ ‘ਤੇ ਸਿਰਫ ਦੂਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਅਖਬਾਰਾਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸੀ । ਉਦੋਂ ਲੋਕ ਅਖਬਰਾਂ ਤੇ ਟੀਵੀ ਦੀ ਕਿਸੇ ਖਬਰ ਨਾਲ ਅਸਿਹਮਤ ਹੁੰਦਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦੇਦੇ “ਅਖੇ! ਅਖਬਾਰਾਂ ਅੱਧਾ ਸੱਚ ਅੱਧਾ ਝੂਠ ਲਿਖਦੀਆਂ ਨੇ”। ਸੂਚਨਾਂ ਇਨਕਲਾਬ ਨੇ ਯੁੱਗ ਪਲਟ ਦਿੱਤਾ, ਲਗਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਆਪਮੁਹਾਰੇ ਹੋਏ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪੁਛਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਖਬਰੀ ਚੈਨਲਾਂ ਨੇ ਖਬਰਾਂ ਇਨੀਆਂ ਸੁਆਦਲੀਆਂ ਬਣਾਂ ਦਿੱਤੀ ਹਨ ਕਿ ਸਭ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾ ਇਸ ਸੁਆਦ ‘ਚ ਗੁਆਚ ਕੇ ਰਹਿ ਗਈਆ ਹਨ। ਮੁੱਖ ਧਰਾਈ ਖਬਰੀ ਚੈਨਲਾਂ ਦੇ ਖੌਫਨਾਕ ਐਂਕਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨੀਦ ਹਰਾਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਸਦੇ ਨੇ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੈਨ ਦੀ ਨੀਦ ਸਵਾਉਣ ਲਈ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਖਬਰ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਪੜਾਈ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਿਛੋਂ ਵੱਡੇ ਅਖਬਾਰ ਤੇ ਖਬਰੀ ਚੈਨਲ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ। ਹੁਣ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇਹ ਤਾਂ ਸਮਝ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਖਬਰ ਦਾ ਕੋਈ ਘਟਨਾਂ ਸਥਾਨ ਹੋਵੇ ਤੇ ਖਬਰ ਹੋਈ ਵਾਪਰੀ ਘਟਨਾਂ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੋਵੇ। ਸਗੋਂ ਖਬਰ ਡੈਸਕ ਤੇ ਬੈਠੇ ਸੰਪਾਦਕ ਦੀ ਜਾਂ ਚੈਨਲ/ਅਖਬਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਲਾਲੇ ਦੇ ਦਿਮਾਗ ‘ਚ ਹੋਈ ਕਿਸੇ ਸਰਾਰਤੀ ਉਥਲ ਪੁਥਲ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਖਬਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਕਿਸੇ ਏਲਚੀ ਦੇ ਮੁਖਾਰਬਿੰਦ ਤੋਂ ਉਚਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਿਸੇ ਗੁਪਤ ਏਜੰਸੀ ਦੇ ਏਜੰਟ ਦੀ ਸ਼ਾਜਿਸੀ ਟਿਪਣੀ ਵੀ। ਸਹੀ ਖਬਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਅੰਤਰਾਸਟਰੀ ਨੀਤੀ ਘਾੜਿਆਂ, ਸਰਕਾਰਾਂ, ਰਸੂਖਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀਆਂ, ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦਾਤਾਵਾਂ, ਸਿਆਸੀ ਲੋਕਾਂ, ਸੰਤਾਂ ਮਹਾਤਾਵਾਂ ਤੇ ਪਾਧਿਆਂ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਘੁਰਕੀ ਨਾਲ ਮੋੜਾਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਦਾਂ ਹੈ , ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਆਮ ਪਾਠਕ ਤੇ ਦਰਸ਼ਕ ਦੀ ਸਮਝ ਤੇ ਪੁੰਹਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ।ਮੁੱਖ ਧਾਰਾਈ ਮੀਡੀਆ ‘ਚ ਸੁਹਜ਼-ਸਮਝ, ਜ਼ਮੀਰ ਤੇ ਜ਼ਜ਼ਬਾਤੀ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਾਲੇ ਕਾਮਿਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ਤੇ ਕਚੀਚੀਆਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਛਪ ਜਾਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਬੇਜ਼ਮੀਰੇ, ਖੁਸਾਂਮਦਾਂ ਕਰਦੇ ਚਹਿਕਦੇ ਟਹਿਕਦੇ ਆਮ ਦੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ‘ਚ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਅਗਾਜ਼ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਇੱਕ ਅਫਸਰ ‘ਹਿੱਕੀ’ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ । ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਪ੍ਰੈਸ ਦਾ ਪਿਤਾਮਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਭ੍ਰਿਸਟ ਅਫਸਰਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਲੋਕ ਵਿਰੋਧੀ ਰਵੱਈਏ ਵਿਰੁਧ ਲਿੱਖ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਮੀਡੀਆ ਦੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਸੀ।ਅੰਗਰੇਜਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ‘ਚ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਮੀਡੀਆ ਦੀ ਖੂਬ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਗਦਰ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ‘ਗਦਰ’ਨਾਮ ਦੇ ਅਖਬਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ‘ਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਪਰ ਅਜ਼ਾਦ ਕਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਭਾਰਤ ‘ਚ ਪ੍ਰੈਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਬੇੜੀਆਂ ‘ਚ ਬੱਧਾਂ ਗਿਆ, ਇਸ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਐਮਰਜੰਸੀ ਸਣੇ ਹੋਰ ਸੈਕੜੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੰਸਾਰੀਕਰਨ ਤੇ ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਦੇ ਯੁੱਗ ‘ਚ ਮੀਡੀਆਂ ਮੰਡੀ ਦੀ ਵਸਤੂ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ । ਟੀ.ਆਰ.ਪੀ ਤੇ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਦੀ ਦੌੜ ‘ਚ ਸਮਾਜ ਤੇ ਲੋਕ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦੇ।ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਵੇਰ ਤੁਸੀ ਖਬਰੀ ਚੈਨਲ ਅੱਗੇ ਬੈਠ ਕੇ ਬਾਅਦ ਦੁਪਹਿਰ ਤੱਕ ਜੋਤਸੀਆਂ ਦੇ ਅਟਕਲ ਪੱਚੂ, ਜੋਗ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀਆਂ ਕਲਾਬਾਜੀਆਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਦਨਾਮ ਸਾਧਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਚਨ, ਤੇ ਮੰਦਿਰਾਂ ਗੁਰਦਵਾਰਿਆਂ ਦੇ ਲਾਇਵ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਖਬਰੀ ਚੈਨਲਾਂ ਤੇ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਟੀਵੀ ਸੋਅ ਦੀ ਪ੍ਰਮੋਸ਼ਨ, ਰਿਆਲਟੀ ਸੋਅ ਦਾ ਡਰਾਮਾ, ਰਾਖੀ ਸਾਵੰਤ ਦੇ ਨਖਰੇ, ਰਾਜੂ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਦੇ ਚੁਟਕਲੇ, ਸਲਮਾਨ ਤੇ ਸਾਹਰੁਖ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦੇ ਕਿਸੇ, ਰਮਾਇਣ ਮਹਾਭਾਰਤ ਦੇ ਮਿਥਿਹਸਕ ਕਥਾ ਨੂੰ ਅਸਲੀਅਤ ਬਣਾਉਦੇ ‘ਮਿਲ ਗਏ ਰਾਮ’ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।

ਪ੍ਰਇਮ ਟਾਇਮ ‘ਚ 4-5 ਚੈਨਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਬਣਾਈ ਸਪੈਸਲ ਰਿਪੋਟਾਂ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ। ਪਾਕਸਤਾਨੀ ਵੱਖਵਾਦੀ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕਿਸੇ ਸੀਡੀ ਚੋਂ 5-4 ਬੇ-ਸਿਰ ਪੈਰ ਦੇ ਸਾਟ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਇੰਟਰਨੈਟ ਤੋਂ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰਕੇ ਐਂਕਰ ਕਿਲ੍ਹ-ਕਿਲ੍ਹ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਟਾਕੀ ਲਾ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਾਕੀ ਬਚਦੇ ਚੈਨਲਾਂ ਕੋਲ ਚੀਨ, ਮਾਉਵਾਦੀ, ਨਕਸਲੀ, ਲਿੱਟੇ, ਤੇ ਜੇ ਕੁਝ ਨਾਂ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਖਾਲਸਿਤਨੀਆਂ ਤੇ ਸਪੈਸਲ ਰਿਪੋਟਾਂ ਪ੍ਰੀ-ਅਡਿਟ ਹੋਈਆਂ ਪਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੁਣਨ ‘ਚ ਇਹ ਵੀ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਦਾਊਦ ਤੇ ਉਸਦੇ ਗੁਰਗੇ 20-20 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਪਾਰਟੀ ਦੀਆਂ ਰਿਕਾਰਡਡ ਟੇਪਾਂ ਚੈਨਲਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀਆਂ ਵੇਚ ਜਾਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਹ ਹਫਤਾ-ਹਫਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋਮੋਸਨ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਚੈਨਲਾਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਟਾਂ ਵੇਖਕੇ ਚੰਗੇ ਭਲੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਤ੍ਰਹੁ ਨਿਕਲ ਜਾਦਾ ਹੈ। ਲਗਾਤਾਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਰਿਪੋਟਾਂ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੋਈ ਵੀ ਬੰਦਾ ਮਾਨਸਿਕ ਰੋਗੀ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਮੀਡੀਆਂ ਚੈਨਲ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਰਿਪੋਟਿੰਗ ਕਰਦਿਆ ਇਹ ਭੁਲ ਹੀ ਜਾਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਬੁਲਾਰਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਬੁਲਾਰਾ ਹੈ।ਕੁਝ ਅਖਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦ ਦਾ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਰੋਗ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖਬਾਰ ਦਾ ਸੰਪਾਦਕ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਬੰਧੀ ਸੰਪਾਦਕੀ ਪਹਿਲੇ ਪੰਨੇ ਲਿਖ ਕੇ ਮੀਡੀਏ ਦਾ ਭਾਰਤੀਕਰਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਸਬੰਧੀ ਮੀਡੀਏ ਦੀ ਰਿਪੋਟਿੰਗ ਇਸ ਵਾਰਤਾ ਤੋਂ ਸਮਜੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ

ਨਿਊਜ ਡੈਸਕ ਤੇ ਖਬਰ ਆਈ, ‘ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਪਾਗਲ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਔਰਤ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ’।ਖਬਰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਛਪੀ, ‘ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ’ ।ਸਬੰਧਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਭਾਰਤੀ ਨਹੀਂ। ਖਬਰ ਛਪੀ, ‘ਵਿਦੇਸੀ ਨੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ’। ਸਬੰਧਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ‘ਮੈ ਤਾਂ ਭਾਈ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਹਾ’, ਖਬਰ ਛਪੀ, ‘ਸਥਾਨਕ ਕੁੱਤੇ ਤੇ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਮਲਾ’।
ਸੋ ਕਹਿਣ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮੀਡੀਏ ਨੂੰ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦਾ ਚੌਥਾ ਥੰਮ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਪਰ ਲੱਗ ਇਹ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਤਬੂਤ ‘ਚ ਚੌਥੇ ਕਿੱਲ ਵਾਂਗ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਚਰਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਤੇਜਾ
ਫੋਨ
9478440512
mythbuster_teja@yahoo।co.in